Πέμπτη 5 Δεκεμβρίου 2013

H Λογική των μορφών της αξίας στο ”Κεφάλαιο” του Μάρξ


το καταπληκτικό κείμενο μπορείτε να δείτε και εδώ..

Η μορφή της αξίας. Πέρασμα στο φαινόμενο του εμπορεύματος
Μετά από την εξέταση της ουσίας του εμπορεύματος, ο Μαρξ επανέρχεται στην εξέταση της εμφάνισης της αξίας, αλλά αυτή τη φόρα υπό το πρίσμα της διαγνωσμένης ουσίας.  Και πραγματικά, ξεκινήσαμε από την ανταλλαχτική αξία ή από την ανταλλαχτική σχέση των εμπορευμάτων, για να βρούμε τα ίχνη της αξίας που κρύβεται μέσα τους. Τώρα πρέπει να ξαναγυρίσουμε στη μορφή αυτή της εμφάνισης της αξίας[1]. Εδώ, ο Μαρξ θα εξετάσει τον τρόπο με τον οποίο η αξία εμφανίζεται μέσα στις διαφορετικές σχέσεις με τις αξίες χρήσης, θα εξετάσει δηλαδή τον τρόπο με τον οποίο η ουσία φαίνεται.
Ο Μαρξ στην ανάλυση του εμπορεύματος, ακολουθεί ξανά τον λογικό τρόπο ανάπτυξης της Επιστήμης της Λογικής. Η ουσία συνιστά την άρνηση του Είναι, στην συνέχεια η ίδια αρνείται τον εαυτό της και μεταβαίνει στο φαινόμενο. Στην άρνηση της ουσίας, οι προσδιορισμοί της δεν χάνονται αλλά βρίσκονται σε ανηρημένη μορφή στο φαινόμενο. Έτσι, το φαινόμενο αποτελεί την ενότητα του Είναι και της Ουσίας. Στο φαινόμενο λοιπόν, η ουσία φαίνεται.
Η ανασκόπηση είναι το εμφαίνεσθαι της ουσίας μέσα σε τούτη την ίδια. Οι προσδιορισμοί [=κατηγορίες] αυτής της ίδιας [της ανασκόπησης] συμπεριλαμβάνονται μέσα στην ενότητα απλά και μόνο ως τεθειμένοι, ανηρημένοι [προσδιορισμοί]· ή η ανασκόπηση είναι η άμεσα μέσα στο τεθειμένο-Είναι της αυτο-ταυτή ουσία. Αλλ’εφόσον τούτη-εδώ είναι θεμέλιο, προσδιορίζεται ρεαλιστικά μέσω της ανασκόπησης της που αυτο-αναιρείται ή επιστρέφει εντός εαυτού· ακόμη, εφόσον αυτός ο προσδιορισμός ή το άλλως-Είναι της αναφοράς-θεμέλιου αναιρείται μέσα στην ανασκόπηση του θεμέλιου και γίνεται ύπαρξη, οι προσδιορισμοί-μορφής έχουν εδώ ένα στοιχείο της αυθυπόστασης. Η εμφάνεια τους ολοκληρώνεται σε φαινόμενο[2].
Οι μορφές τις αξίας ως ύπαρξη
Στις μορφές της αξίας, ο Μαρξ προσεγγίζει την ουσία στη αμεσότητα που αναδύεται από την άρση της διαμεσολάβησης. Η αλήθεια του Είναι έγκειται στο να είναι όχι ένα πρώτο άμεσο, αλλά η ουσία που αναδύθηκε μέσα στην αμεσότητα[3].
Κατ’αυτόν τον τρόπο, ο Μαρξ προσεγγίζει την ενότητα του είναι (αξία χρήσης) και της ουσίας (αξία) η οποία έγινε άμεση. Αυτή η αμεσότητα είναι η ύπαρξη που αναδύεται από την άρση της μεσολάβησης της αξίας χρήσης και της αξίας. Η ύπαρξη είναι η αμεσότητα που αναδύθηκε από την αναίρεση της διαμεσολάβησης, η οποία εγκαθιστά μια σχέση δια του θεμέλιου και της συνθήκης· [μια αμεσότητα], η οποία στο πλαίσιο της ανάδυσης αναιρεί αυτή τούτη την ανάδυση[4]. Όπως θα διαπιστώσουμε παρακάτω, οι μορφές της αξίας δεν είναι παρά η μεσολάβηση η οποία έθεσε τον εαυτό της ως αμεσότητα. Η μεσολαβητική κίνηση από το είναι στην ουσία και από την ουσία στο είναι γίνεται άμεση, όχι όμως, ως μια αμεσότητα ενός προσδιορισμού της ουσίας, αλλά αντιθέτως, ως το πέρασμα της ουσίας στην ύπαρξη. Κατ’αυτόν τον τρόπο, η ύπαρξη είναι η ουσία στην αμεσότητα της. Η ύπαρξη, λοιπόν, δεν πρέπει να λαμβάνεται εδώ ως ένα κατηγόρημα ή ως προσδιορισμός της ουσίας, μια πρόταση της οποίας θα μπορούσε να διατυπωθεί [ως εξής]: η ουσία υπάρχει ή έχει ύπαρξη· - αλλά η ουσία έχει μεταβεί μέσα στην ύπαρξη· η ύπαρξη είναι η απόλυτη εξωτερίκευση της, και τούτη [η ουσία] δεν έμεινε πίσω σε μια απώτερη πλευρά εκείνης. Η πρόταση, επομένως, θα μπορούσε να διατυπωθεί [έτσι]: η ουσία είναι η ύπαρξη· αυτή δεν είναι διαφοροποιημένη από την ύπαρξη της[5].
Σε αυτό το σημείο θα πρέπει να επισημάνουμε ότι, κατά την ανάλυση του φαινομένου του εμπορεύματος, η λογική του Μαρξ διαφοροποιείται από την λογική του Χέγκελ. Στην Επιστήμη της Λογικής, ο Χέγκελ προσδιορίζει το πέρασμα από την ουσία στο φαινόμενο, πλην όμως, δεν προσδιορίζει τις μορφές του φαινομένου και αυτό κατά τη γνώμη μας δεν είναι μια έλλειψη ή ατέλεια της εγελιανής λογικής. Στις μορφές τις αξίας παρατηρούμε ότι ο Μαρξ προσεγγίζει το φαινόμενο υπό το πρίσμα μιας μορφής αναπτυσσόμενης αντίφασης. Την συγκεκριμένη διαφορά θα την εξετάσουμε και θα την αναπτύξουμε παρακάτω πιο λεπτομερώς, προς το παρόν μπορούμε να επισημάνουμε τα ακόλουθα. Στο επίπεδο της μεθοδολογίας, η εξέταση της τεσσάρων μορφών της αξίας αντιστοιχεί στην ιδιαίτερη δομή της διαλεκτικής λογικής. Η γενική δομή της διαλεκτικής λογικής διακρίνεται σε τέσσερα βασικά στάδια: το Είναι, την Ουσία, το Φαινόμενο και την Πραγματικότητα. Αντίστοιχα, η ιδιαίτερη κίνηση της ουσίας προσδιορίζεται μέσω των ουσιοτήτων ή προσδιορισμών αντανάκλασης  που διακρίνονται επίσης σε τέσσερα βασικά στάδια: την ταυτότητα, τη διαφορά, την αντίθεση και την αντίφαση. Επιπλέον, στην Επιστήμη της Λογικής: Διδασκαλία της Έννοιας, ο Χέγκελ αναπτύσσει την έννοια, την κρίση, τον συλλογισμό και την αντικειμενικότητα χρησιμοποιώντας άλλοτε τρία και άλλοτε τέσσαρα στάδια. Αυτός ο ιδιαίτερος τρόπος διάκρισης και προσδιορισμού της κίνησης σε τέσσερα στάδια προκύπτει από την ίδια τη φύση της κίνησης. Εδώ δεν ισχυριζόμαστε ότι η φύση της κίνησης οδηγεί στην περιγραφή της σε τέσσερα στάδια, αλλά ότι η περιγραφή της οδηγεί εκ των πραγμάτων στην σταδιοποίηση γενικώς. Κατά τη γνώμη μας η διάκριση βάσει σταδίων συνιστά εμμενές στοιχείο στη διαδικασία αναπαράστασης του αυτοκινούμενου αντικειμένου και για αυτό το λόγο συνιστά το ουσιώδες από τη σκοπιά της λογικής δομής. Ο αριθμός των σταδίων συνιστά την ιδιαίτερη εμφάνιση και εξωτερίκευση της σταδιοποιητικής διαδικασίας και καθορίζεται κατά κύριο λόγο από την ιδιοτυπία του αντικειμένου της έρευνας. Κατ’αυτόν τον τρόπο, θεωρούμε ότι είναι καθ’όλα νόμιμη η ανάπτυξη των εγγελιανών κατηγοριών (π.χ. ενικού, μερικού, καθολικού) από τριάδα σε τετράδα ή ακόμη και πεντάδα (ή ακόμη και η μείωση από τετράδα σε τριάδα) εφόσον και εάν η τελευταία καθορίζεται από την ιδιαίτερη κίνηση και δομή του συγκεκριμένου αντικειμένου που ερευνά.
Έτσι, στην εξέταση των μορφών της αξίας, ο Μαρξ εφαρμόζει τη γενική και αφηρημένη δομή της διαλεκτικής στο φαινόμενο. Γιατί όμως το κάνει αυτό;
Οι μορφές της αξίας ως μορφές του φαινομένου
Η απλή ή τυχαία μορφή της αξίας ως ταυτότητα
Στην απλή ή τυχαία μορφή της αξίας, μια συγκεκριμένη ποσότητα ενός εμπορεύματος Α ανταλλάσσεται με μια συγκεκριμένη ποσότητα εμπορεύματος Β.
Παίρνοντας το παράδειγμα του Μαρξ, 20 πήχες πανί= 1 σακάκι, μπορούμε να κατανοήσουμε τη σχέση ανάμεσα στους δυο πόλους στην οποία η αξία εκφράζεται· ο ένας πόλος συνιστά τη σχετική μορφή της αξίας και ο άλλος την ισοδύναμη μορφή.
Με μια πρώτη ματιά, η παραπάνω σχέση φαίνεται να είναι γραμμική, το πανί εκφράζει την αξία του στο σακάκι και αυτό το τελευταίο συνιστά το θεμέλιο αυτής της έκφρασης. Το πρώτο εμπόρευμα παίζει ενεργητικό, το δεύτερο παθητικό ρόλο. Η αξία του πρώτου εμπορεύματος παρασταίνεται σαν σχετική αξία ή βρίσκεται στη σχετική μορφή της αξίας. Το δεύτερο εμπόρευμα λειτουργεί σαν ισοδύναμο ή βρίσκεται στην ισοδύναμη μορφή[6]. Ωστόσο, αντιστρέφοντας τη σχέση έχουμε 1 σακάκι= 20 πήχες πανί, το σακάκι συνιστά την σχετική μορφή της αξίας και το πανί την ισοδύναμη μορφή. Σε κάθε περίπτωση, κανένα εμπόρευμα δεν μπορεί να βρίσκεται και στην σχετική μορφή της αξίας και στην ισοδύναμη μορφή ταυτόχρονα. Ως εκ τούτου, είναι προφανές ότι σε μια συγκεκριμένη ανταλλακτική σχέση, ένα εμπόρευμα βρίσκεται στη σχετική μορφή της αξίας και ένα άλλο στην ισοδύναμη μορφή.
Κατ’αυτόν τον τρόπο, στη σχέση 20 πήχες πανί= 1 σακάκι, το πανί βρίσκεται στην σχετική μορφή της αξίας ενώ το σακάκι στην ισοδύναμη μορφή. Το περιεχόμενο του εμπορεύματος πανί, δηλαδή η αξία, εκφράζεται με τη μορφή του εμπορεύματος σακάκι, δηλαδή με την αξία χρήσης του σακακιού. Μέσα στη σχέση αξίας, στην οποία το σακάκι αποτελεί το ισοδύναμο του πανιού, η μορφή του σακακιού ισχύει λοιπόν σαν μορφή της αξίας. Γιαυτό, η αξία του εμπορεύματος πανί εκφράζεται με το σώμα του εμπορεύματος σακάκι, δηλ. η αξία ενός εμπορεύματος εκφράζεται με την αξία χρήσης ενός άλλου εμπορεύματος[7]. Η εξίσωση ανάμεσα στο πανί και στο σακάκι γίνεται δυνατή διότι και τα δυο αποτελούν προϊόντα της αφηρημένης ανθρώπινης εργασίας, η τελευταία συνιστά την κοινή βάση μεταξύ των εμπορευμάτων.  Η αναγωγή των εμπορευμάτων στην κοινή βάση της αφηρημένης εργασίας καθίσταται δυνατή μέσω της άρνησης της αξίας χρήσης. Η αφηρημένη εργασία ως ιδιαίτερο περιεχόμενο της αξίας συνιστά επίσης την άρνηση της συγκεκριμένης εργασίας. Έτσι, το πρώτο στάδιο της διαδικασίας ανταλλαγής είναι η άρνηση της αξίας χρήσης. Σε αυτό το πρώτο στάδιο, η νόηση κινείται από το αισθητηριακά συγκεκριμένο, από την αμεσότητα της αξίας χρήσης,  προς το αφηρημένο της αφηρημένης εργασίας. Στην συνέχεια, η έκφραση της αξίας στην αξία χρήσης του άλλου εμπορεύματος συνιστά την άρνηση της άρνησης. Εδώ, η συγκεκριμένη εργασία ως ιδιαίτερο περιεχόμενο της αξίας χρήσης γίνεται μορφή έκφρασης της αφηρημένης εργασίας, πρόκειται για την άρνηση της πρώτης άρνησης. Το σώμα του εμπορεύματος που χρησιμεύει σαν ισοδύναμο ισχύει πάντα σαν ενσάρκωση αφηρημένης ανθρώπινης εργασίας και είναι πάντα το προϊόν μια καθορισμένη ωφέλιμης, συγκεκριμένης εργασίας. Έτσι η συγκεκριμένη αυτή εργασία γίνεται η έκφραση της αφηρημένης ανθρώπινης εργασίας[8].
Η ολότητα της κίνησης της ανταλλαγής κατευθύνεται από την αξία χρήσης (την αμεσότητα) στην αξία (ουσία) και στην συνέχεια από τη αξία στην αξία χρήσης (αμεσότητα). Διαπιστώνουμε έτσι ότι, η ενυπάρχουσα αντίθεση στο εμπόρευμα μεταξύ της αξίας και της αξίας χρήσης και κατά συνέπεια η αντίθεση ανάμεσα στην αφηρημένη και τη συγκεκριμένη εργασία είναι η βάση έκφρασης της αξίας. Έτσι, η κρυμμένη μέσα στο εμπόρευμα εσωτερική αντίθεση ανάμεσα στην αξία χρήσης και στην αξία, παρασταίνεται με μια εξωτερική αντίθεση, δηλ. με τη σχέση ανάμεσα σε δυο εμπορεύματα, μέσα στην οποία το ένα εμπόρευμα, που πρόκειται να εκφραστεί η αξία του παίζει άμεσα μόνο το ρόλο της αξίας χρήσης, ενώ αντίθετα το άλλο που μ’αυτό εκφράζεται η αξία παίζει άμεσα μόνο το ρόλο της ανταλλακτικής αξία. Επομένως, η απλά μορφή της αξίας ενός εμπορεύματος είναι η απλή μορφή εμφάνισης της αντίθεσης ανάμεσα στην αξία χρήσης και στην αξία που περικλείνεται σ’αυτό[9].
Ένα μόνο εμπόρευμα βρίσκεται στη σχετική μορφή της αξίας και ένα μόνο εμπόρευμα βρίσκεται στην ισοδύναμη μορφή, πρόκειται έτσι για μια σχέση που υφίσταται αποκλειστικά μεταξύ δυο εμπορευμάτων, εκείνου που προσδιορίζεται από την έννοια της ποσότητας και εκείνου που προσδιορίζεται από την έννοια της ποιότητας. Η έκφραση της αξίας του εμπορεύματος Α με κάποιο εμπόρευμα Β ξεχωρίζει την αξία του εμπορεύματος Α μόνο από τη δική του αξία χρήσης και γιαυτό τη φέρνει μόνο σε μια ανταλλακτική σχέση με κάποιο μεμονωμένο, διαφορετικό απ’αυτό το ίδιο είδος εμπορεύματος, αντί να παραστήσει την ποιοτική του ομοιότητα και την ποσοτική του αναλογική σχέση με όλα τα άλλα εμπορεύματα. Στην απλή σχετική μορφή της αξίας ενός εμπορεύματος αντιστοιχεί η μεμονωμένη ισοδύναμη μορφή ενός άλλου εμπορεύματος. Έτσι το σακάκι, μέσα στη σχετική έκφραση της αξίας του πανιού, έχει την ισοδύναμη ή τη μορφή της άμεσης ανταλλαξιμότητας μόνο σχετικά μ’αυτό το μεμονωμένο είδος εμπορεύματος, με το πανί[10].
Αν τώρα εξετάσουμε την απλή μορφή της αξίας ως ολότητα  η οποία αποτελείται από δυο βασικές πλευρές, την κανονική σχέση 20 πήχες πανί=1 σακάκι και την ανεστραμμένη σχέση 1 σακάκι=20 πήχες πανί, διαπιστώνουμε ότι η αξία και η αξία χρήσης συνιστούν δυο πόλους που περνούν ο ένας στον άλλον, η αξία περνά στη θέση της αξίας χρήσης και vice versa· αυτή η αμεσότητα μεταξύ των δυο πόλων συνιστά την απλή μορφή του φαινομένου. Στο παράδειγμα 20 πήχες πανί= 1 σακάκι, το πανί βρίσκεται στην σχετική μορφή της αξίας και το σακάκι στην ισοδύναμη μορφή· αντιστρέφοντας τη σχέση, 1 σακάκι= 20 πήχες πανί, το σακάκι βρίσκεται στην σχετική μορφή της αξίας και το πανί στην ισοδύναμη μορφή. Κατ’αυτόν τον τρόπο, διαπιστώνουμε ότι στην ολότητα της ανταλλακτικής σχέσης (σχέση κανονική και σχέση ανεστραμμένη), η σχετική μορφή της αξίας και η ισοδύναμη μορφή είναι δυο πλευρές οι οποίες μπορούν να αντικαταστήσουν η μια την άλλη, κατά τρόπο που συνιστούν μια ουσιώδη ταυτότητα. Και πράγματι ταυτίζονται διότι ακόμη και στην αμεσότητα της σχέσης, η πρώτη σχέση υφίσταται από τη σκοπιά του Α κατόχου εμπορεύματος ενώ η δεύτερη σχέση υφίσταται την ίδια στιγμή από τη σκοπιά του κατόχου του Β εμπορεύματος.  Για τον κάτοχο κάθε εμπορεύματος κάθε ξένο εμπόρευμα ισχύει σαν ιδιαίτερο ισοδύναμο του εμπορεύματος του, κι επομένως το δικό του εμπόρευμα χρησιμεύει σαν γενικό ισοδύναμο όλων των άλλων εμπορευμάτων. Επειδή όμως όλοι οι κάτοχοι εμπορευμάτων κάνουν το ίδιο, κανένα εμπόρευμα δεν είναι γενικό ισοδύναμο και γιαυτό τα εμπορεύματα δεν έχουν μια γενική σχετική μορφή της αξίας, με την οποία να εξομοιώνονται σαν αξίες και να συγκρίνονται σαν μεγέθη αξίας. Έτσι δεν αντικρίζουν καθόλου το ένα το άλλο σαν εμπορεύματα, αλλά μόνο σαν προϊόντα ή αξίες χρήσης  [11]. Στην άμεση ανταλλαγή προϊόντων κάθε εμπόρευμα είναι άμεσα μέσο ανταλλαγής για τον κάτοχο του και ισοδύναμο για τον μη κάτοχο του[12].
 Σε αυτό το στάδιο, η διαφορά και οι προϋποθέσεις της βρίσκονται σε ανηρημένη μορφή. Η αντιστροφή της σχέσης, 1 σακάκι= 20 πήχες πανί, περιέχει τις αναγκαίες προϋποθέσεις για τον μετασχηματισμό της απλής μορφής σε ολική μορφή της αξίας.
Η ολική ή αναπτυγμένη μορφή της αξίας ως διαφορά
Στην ολική ή αναπτυγμένη μορφή της αξίας, η αξία ενός εμπορεύματος Α συγκεκριμένης ποσότητας εκφράζεται με απειράριθμα εμπορεύματα Β, Γ, ……, ν, συγκεκριμένης ποσότητας. Παίρνοντας το παράδειγμα του Μαρξ, 20 πήχες πανί= 1 σακάκι, ή = 10 λίβρες τσάι, ή = 40 λίβρες καφέ, ή = 1 κουάρτερ στάρι, ή = 2 ουγγιές χρυσό, ή = ½ τόνο σίδερο, ή = κλπ., μπορούμε να καταλάβουμε την ανάπτυξη της αντίθεσης μεταξύ της αξίας και της αξίας χρήσης.
Σε αυτή τη μορφή του φαινομένου, η αξία ενός εμπορεύματος εκφράζεται με μια σειρά άλλα εμπορεύματα. Εδώ, οι ποικίλες εκφράσεις της αξίας, καταδεικνύουν την αντικειμενικότητα της, το γεγονός ότι είναι ξόδεμα ανθρώπινης εργασίας. Έτσι μόλις τώρα αυτή η ίδια η αξία εμφανίζεται στ’αλήθεια σαν πήγμα αδιάκριτης ανθρώπινης εργασίας. Γιατί η εργασία που τη δημιουργεί παρασταίνεται τώρα ρητά σαν εργασία με την οποία εξισώνεται κάθε άλλη ανθρώπινη εργασία, αδιάφορο ποια είναι η φυσική της μορφή και αν αντικειμενοποιείται σε σακάκι ή στάρι ή σίδερο ή χρυσό κλπ[13]. Έτσι, η αφηρημένη εργασία εκφράζεται με μια σειρά συγκεκριμένων εργασιών καθώς επίσης και η αξία εκφράζεται με μια σειρά από αξίες χρήσης.
Αν στην απλή μορφή της αξίας ως ολότητα (σχέση κανονική και σχέση ανεστραμμένη), η σχετική μορφή της αξίας και η ισοδύναμη μορφή μπορούσαν να αντικαθιστούν η μια την άλλη, αυτό γίνεται ανέφικτο στην ολική μορφή. Στην ολική μορφή, η σχετική μορφή της αξίας διαφοροποιείται από την ισοδύναμη μορφή, πρόκειται για μια διαφοροποίηση σε σχέση με αυτό που συνιστά η σχετική και με αυτό που συνιστά η ισοδύναμη μορφή. Για παράδειγμα, στην ανταλλακτική σχέση, 20 πήχες πανί= 1 σακάκι, ή = 10 λίβρες τσάι, ή = 40 λίβρες καφέ, ή = 1 κουάρτερ στάρι, ή = 2 ουγγιές χρυσό, ή = ½ τόνο σίδερο, ή = κλπ., το πανί είναι απομονωμένο στην σχετική μορφή ενώ όλα τα άλλα εμπορεύματα είναι απομονωμένα στην ισοδύναμη μορφή. Κατ’αυτόν τον τρόπο, συντελείται ένα είδος απομάκρυνσης της αξίας από την αξία χρήσης, πρόκειται για την ουσιώδη διαφορά. Στην απλή μορφή της αξίας, το πανί χρειαζόταν το σακάκι για να εκφραστεί,  χωρίς το σακάκι απέναντι του η έκφραση της αξίας του θα ήταν αδύνατη, στην ολική όμως μορφή, το σακάκι καθεαυτό δεν κατέχει παρά ένα δευτερεύοντα ρόλο στην έκφραση της αξίας του πανιού, για τον λόγο ότι εδώ το πανί μπορεί να εκφράσει την αξία του με μια σειρά από άλλα εμπορεύματα.
Η γενική μορφή της αξίας ως αντίθεση
Στη γενική μορφή της αξίας μια σειρά από εμπορεύματα (Α, Β, …,ν) συγκεκριμένης ποσότητας εκφράζουν την αξία τους με ένα μοναδικό εμπόρευμα συγκεκριμένης ποσότητας.
1  =    σακάκι
10 λίβρες τσάι =
40 λίβρες καφέ =
1 κουάρτερ στάρι =
2 ουγγιές χρυσός                        20 πήχες πανί
½ τόνος σίδερο =
χ εμπόρευμα Α =
Κλπ. εμπόρευμα  =
Από το παραπάνω σχήμα του Μαρξ, διαπιστώνουμε ότι κάθε εμπόρευμα βρίσκεται στη σχετική μορφή της αξίας ενώ μόνο ένα εμπόρευμα βρίσκεται στην ισοδύναμη μορφή. Εδώ, η αντίθεση ανάμεσα στην σχετική μορφή της αξίας και στην ισοδύναμη μορφή γίνεται ολοένα και πιο έκδηλη, για το λόγο ότι όλα τα εμπορεύματα εκφράζουν την αξία τους με μια μόνο αξία χρήσης. Στην απλή μορφή της αξίας κάθε εμπόρευμα μπορεί να βρίσκεται άλλοτε στην σχετική και άλλοτε στην ισοδύναμη μορφή, πρόκειται για μια αμοιβαία ταύτιση και εναλλαγή των δυο πόλων. Κατ’αυτόν τον τρόπο, η αντίθεση ανάμεσα στη σχετική και στην ισοδύναμη μορφή υφίσταται σε ένα εμβρυακό επίπεδο. Στην συνέχεια, στην ολική μορφή της αξίας, η αντίθεση μεταξύ των δυο μορφών (σχετική και ισοδύναμη) ανακύπτει με πιο δυναμικό τρόπο εξαιτίας της διαφοράς του ενός πόλου από τον άλλον. Τέλος, στην γενική μορφή της αξίας, η αντίθεση ανάμεσα στις δυο μορφές αποκτά την καθαρή της μορφή, όλα τα εμπορεύματα εκφράζουν την αξία τους με ένα και μοναδικό εμπόρευμα, ενώ την ίδια στιγμή αυτό το τελευταίο δεν μπορεί να εκφραστεί, το εμπόρευμα που φιγουράρει σαν γενικό ισοδύναμο, είναι αποκλεισμένο από την ενιαία, κι επομένως γενική σχετική μορφή της αξίας του κόσμου των εμπορευμάτων[14]. Η σχετική και η ισοδύναμη μορφή συνιστούν δυο πράγματα αντί-θετα.
Στη γενική μορφή της αξίας, συντελείται ένας ιδιότυπος μετασχηματισμός του ειδικού χαρακτήρα της αξίας χρήσης του εμπορεύματος που βρίσκεται στην ισοδύναμη μορφή. Αξία και αξία χρήσης μετατρέπονται σε δυο αντίθετους πόλους, η κάθε αξία εκφράζεται με μια και μοναδική αξία χρήσης· από εδώ διαπιστώνουμε ότι η αξία χρήσης του εμπορεύματος που βρίσκεται στην ισοδύναμη μορφή μετατρέπεται σε μια άλλη αξία χρήσης, εκείνη με την οποία τα εμπορεύματα εκφράζονται. Έτσι, στο παραπάνω παράδειγμα, αν η αξία χρήσης του πανιού εδράζεται στην ποιοτική του ιδιοτυπία και στις ωφέλιμες ιδιότητες του, από τη στιγμή που μεταβαίνει στην ισοδύναμη μορφή, η αξία χρήσης του συνίσταται κατά κύριο λόγο στην ικανότητα του να εκφράζει τις αξίες των εμπορευμάτων.
Γνωρίζουμε από τα παραπάνω ότι η αξίας χρήσης συνιστά τον υλικό φορέα της ισοδύναμης μορφής, στις προηγούμενες μορφές τις αξίας (απλή και ολική) ο ποιοτικός προσδιορισμός της αξίας χρήσης του εμπορεύματος που βρισκόταν στην ισοδύναμη μορφή αντιστοιχούσε κατά κύριο λόγο με τις φυσικές ωφέλιμες ιδιότητες του εμπορεύματος καθεαυτού. Στη γενική μορφή της αξίας, ο ποιοτικός προσδιορισμός της αξίας χρήσης του εμπορεύματος που βρίσκεται στην ισοδύναμη μορφή δεν προκύπτει κατά τρόπο άμεσο από τις φυσικές ωφέλιμες ιδιότητες του εμπορεύματος, αλλά αντιθέτως, από την κοινωνική του μορφή και τον κοινωνικό του ρόλο. Πιο συγκεκριμένα, εξετάζοντας τον ποιοτικό προσδιορισμό της αξίας χρήσης του εμπορεύματος που βρίσκεται στην ισοδύναμη μορφή στην γενική μορφή της αξίας, αντικρίζουμε την διαλεκτική σχέση ουσιώδους και επουσιώδους. Η κοινωνική διάσταση της αξίας χρήσης συνιστά το ουσιώδες ενώ η φυσική διάσταση της αξίας χρήσης συνιστά το επουσιώδες. Κατ’αυτόν τον τρόπο, η αξία χρήσης του εμπορεύματος που βρίσκεται στην ισοδύναμη μορφή έγκειται στην ικανότητα αυτού του ειδικού εμπορεύματος να εκφράζει τις αξίες όλων των εμπορευμάτων και να αποτελεί καθολικό μέσο ανταλλαγής, ωστόσο αυτές οι ικανότητες και λειτουργίες έχουν ως βαθύτερο θεμέλιο τις φυσικές ιδιότητες του ειδικού εμπορεύματος. Για παράδειγμα, αν το πανί λειτουργούσε ως γενικό ισοδύναμο, η αξία χρήσης του θα έγκειτο  στην ικανότητα του τελευταίου να εκφράζει τις αξίες των εμπορευμάτων καθώς και να αποτελεί καθολικό μέσο ανταλλαγής, αυτές όμως οι ιδιότητες θα είχαν ως βαθύτερο θεμέλιο τις φυσικές ιδιότητες του πανιού.
Από τα παραπάνω διαπιστώνουμε ότι στην γενική μορφή της αξίας, η αντίθεση μεταξύ της αξίας και της αξίας χρήσης γίνεται άγουσα, από τη μια το εμπόρευμα που βρίσκεται στην ισοδύναμη μορφή χάνει την ικανότητα να εκφράζει την αξία του και ταυτοχρόνως η αξία χρήσης του διαφοροποιείται από την αξία χρήσης κάθε άλλου εμπορεύματος. Κατ’αυτόν τον τρόπο, η αντιθετική σχέση υφίσταται μεταξύ των εμπορευμάτων που εκφράζουν της αξίες τους και ενός είδους αξίας χρήσης που λειτουργεί ως εκφραστής αξιών.
Η χρηματική μορφή της αξίας ως αντίφαση
Στην χρηματική μορφή της αξίας κάθε εμπόρευμα (Α, Β, …., ν) συγκεκριμένης ποσότητας εκφράζει την αξία του με μια συγκεκριμένη ποσότητα χρήματος.
20 πήχες πανί =
 1  =  σακάκι
10 λίβρες τσάι =
40 λίβρες καφέ =                         2 ουγγιές χρυσός
1 κουάρτερ στάρι =
½ τόνος σίδερο =
χ εμπόρευμα Α =
Εκκινώντας από το σχήμα του Μαρξ, μπορούμε να καταλάβουμε ότι η κύρια διαφορά ανάμεσα στην γενική και στη χρηματική μορφή της αξίας έγκειται στην ιδιαίτερη φύση του εμπορεύματος που βρίσκεται στην ισοδύναμη μορφή. Στη γενική μορφή της αξίας, δείξαμε ότι η αξία χρήσης του εμπορεύματος που βρίσκεται στην ισοδύναμη μορφή συνίσταται από το ουσιώδες και το επουσιώδες, δηλαδή από την ικανότητα να εκφράζει τις αξίες των εμπορευμάτων και από το θεμέλιο αυτής της τελευταίας αντίστοιχα.
Αν τώρα εξετάσουμε το επουσιώδες της αξίας χρήσης του εμπορεύματος που βρίσκεται στην  ισοδύναμη μορφή, γίνεται σαφές ότι, υπάρχουν εμπορεύματα τα οποία αποκλείονται από την θέση της ισοδύναμη μορφής εξαιτίας των φυσικών τους ιδιοτήτων, της ιδιαίτερης ποιότητας τους καθώς επίσης και της ιδιαίτερης ποσότητας τους[15]. Για παράδειγμα, η ζάχαρη δεν θα μπορούσε ποτέ να βρεθεί στην ισοδύναμη μορφή εξαιτίας του εύκολου λιωσίματος της. Η σταδιακή ανάπτυξη τους ουσιώδους, της ικανότητας του εμπορεύματος να εκφράζει αξίες και να καθίσταται το κύριο μέσο ανταλλαγής, δηλαδή ο ολοένα και πιο αναπτυγμένος κοινωνικός χαρακτήρας της ισοδύναμης μορφής, επαναπροσδιορίζει το επουσιώδες, το θεμέλιο αυτής της ικανότητας, δηλαδή τις αναγκαίες φυσικές ιδιότητες του εμπορεύματος. Κατ’αυτόν τον τρόπο, στην ανάπτυξη της οικονομικής ιστορίας, τα ευγενή μέταλλα κατακτούν την ισοδύναμη μορφή εξαιτίας των φυσικών τους ιδιοτήτων (αντοχή στη διάβρωση και στην οξείδωση κτλ) Το γεγονός λοιπόν ότι «μ’όλο που ο χρυσός και το ασήμι δεν είναι από τη φύση τους χρήμα, το χρήμα ωστόσο είναι από τη φύση του χρυσός και ασήμι», δείχνει τη σύμπτωση των φυσικών ιδιοτήτων τους με τις λειτουργίες τους[16]. Από τη στιγμή που τα ευγενή μέταλλα κατακτούν την ισοδύναμη μορφή της αξίας περνάμε στη χρηματική μορφή της αξίας. Το χρήμα σηματοδοτεί την κοινωνικά ανεπτυγμένη ανταλλαγή διότι η φυσική του ύλη ως αξία χρήσης εμπορεύματος αντιστοιχεί στην κοινωνική του λειτουργία. Η λειτουργική υπόσταση του χρήματος, μπορούμε να πούμε, απορροφάει την υλική του υπόσταση[17].
Θα πρέπει να τονίσουμε ότι η κυριαρχία του χρήματος δεν συνιστά μια απόλυτη και μη  μεταβαλλόμενη κατάσταση, αλλά αντιθέτως, χαρακτηρίζεται από την ιδιαίτερη της αυτοκίνηση. Αυτή η τελευταία εκφράζεται στις διαφορετικές μορφές χρήματος: νόμισμα, χαρτονόμισμα, ψηφιακό χρήμα κ.ά. Μπορούμε να διαπιστώσουμε ότι στην ανάπτυξη των χρηματικών μορφών αποφασιστικό ρόλο παίζει η ποσότητα του εμπορεύματος που βρίσκεται στην ισοδύναμη μορφή. Αν στην διαδικασία της πρωταρχικής εμφάνισης και διαμόρφωσης της ισοδύναμης μορφής αποφασιστικό ρόλο διαδραματίζει η ποιότητα του εμπορεύματος, από την στιγμή της εγκαθίδρυσης της χρηματικής μορφής της αξίας τον κύριο ρόλο διαδραματίζει η ποσότητα του εμπορεύματος. Ο Μαρξ αναφέρει «επειδή η διαφορά του μεγέθους της αξίας είναι καθαρά ποσοτική, πρέπει το χρηματικό εμπόρευμα να είναι σε θέση να δείχνει τις καθαρά ποσοτικές διαφορές, δηλαδή να μπορεί να διαιρείται κατά βούληση και να μπορεί ξανά να ανασυντίθεται από τα κομμάτια του»[18].
Όπως παρατηρήσαμε προηγουμένως, στη σχέση μορφή της αξίας-ισοδύναμη μορφή, η αξία εκφράζεται μέσω της αξίας χρήσης του εμπορεύματος που βρίσκεται στην ισοδύναμη μορφή. Δείξαμε ότι, αυτό που είναι κυρίαρχο στην αξία χρήσης του χρήματος είναι η κοινωνική του λειτουργία, δηλαδή το γεγονός ότι συνιστά μέσο ανταλλαγής και εκφραστή των αξιών. Έτσι το χρήμα είναι η ιδιαίτερη έκφραση της αξίας, πράγμα που ταυτίζει το χρήμα με την αξία. Κατ’αυτόν τον τρόπο, η χρηματική μορφή διαφοροποιείται από τις υπόλοιπες μορφές της αξίας λόγω του αντιφατικού χαρακτήρα της. Από τη μια πλευρά, το χρήμα ως αξία χρήσης της διαδικασίας ανταλλαγής ταυτίζεται με την αξία χρήσης, σε αυτή την περίπτωση, προβάλλει η σχέση ανάμεσα στην αξία ως περιεχόμενο των εμπορευμάτων και της αξίας χρήσης του χρήματος, ιδωμένη η τελευταία από τη σκοπιά της λειτουργίας της ανταλλαγής και της αξιακής έκφρασης. Από την άλλη πλευρά, το χρήμα ως έκφραση της αξίας στον εαυτό της ταυτίζεται με την αξία, σε αυτή την περίπτωση, προβάλλει η σχέση ανάμεσα στην αξία που εκφράζεται στο χρήμα και στις αξίες χρήσης που εκφράζονται στα εμπορεύματα. Τα εμπορεύματα πρώτα μπαίνουν στο προτσές ανταλλαγής αχρύσωτα και αζαχάρωτα, έτσι όπως γεννήθηκαν. Το προτσές αυτό προκαλεί το διχασμό του εμπορεύματος σε εμπόρευμα και χρήμα, μιαν εξωτερική αντίθεση με την οποία εκφράζουν την ενυπάρχουσα σ’αυτά αντίθεση ανάμεσα στην αξία χρήσης και στην αξία. Σ’αυτή την αντίθεση τα εμπορεύματα σαν αξίες χρήσης αντικρίζουν το χρήμα σαν ανταλλακτική αξία. Από την άλλη όμως και οι δυο πλευρές της αντίθεσης είναι εμπορεύματα, δηλ. ενότητες αξίας χρήσης και αξίας. Αυτή όμως η ενότητα διαφορετικών πραγμάτων παριστάνεται αντίστροφα στον καθένα από τους δυο αυτούς πόλους και γιαυτό παρασταίνει ταυτόχρονα και την αλληλοσχέση τους. Το εμπόρευμα είναι πραγματικά αξία χρήσης, η αξιακή του οντότητα εμφανίζεται μόνο ιδεατά στην τιμή, η οποία το σχετίζει με το χρυσό που στέκει αντίκρυ του σαν η πραγματική μορφή της αξίας του. Αντίστροφα, τα υλικό του χρυσού ισχύει μόνο σαν υλοποίηση της αξίας, σαν χρήμα. Είναι πραγματικό, και γιαυτό είναι και ανταλλακτική αξία. Η αξία χρήσης του εμφανίζεται μόνο ιδεατά στη σειρά των σχετικών εκφράσεων της αξίας, μέσα στις οποίες σχετίζεται με τα εμπορεύματα που στέκονται αντίκρυ του σαν το σύνολο των πραγματικών μορφών χρήσης του. Αυτές οι αντιθετικές μορφές των εμπορευμάτων είναι οι πραγματικές μορφές κίνησης του προτσές ανταλλαγής τους[19].
Μπορούμε έτσι να περιγράψουμε τις δυο παραπάνω σχέσεις ή πλευρές της χρηματικής μορφής και την μεταξύ τους αλληλεπίδραση με τα ακόλουθα σχήματα :
Σχέση Α:  Εμπόρευμα (αξία) – Χρήμα (αξία χρήσης)
Σχέση Β : Εμπόρευμα (αξία χρήσης) – Χρήμα (αξία)
Χρηματική μορφή της αξίας (ολότητα)
Σχέση  A                                           Σχέση B
Κάθε μια από τις παραπάνω σχέσεις έχει την αδιάφορη αυθυπαρξία για τον εαυτό της για το λόγο ότι η κάθε μια  περιέχει στο εαυτό της τη σχέση προς το άλλο της, προς την άλλη. Στη σχέση Α τα εμπορεύματα εκφράζουν τις αξίες τους στο χρήμα ή η αξία εκφράζεται στην αξία χρήσης του χρήματος. Ταυτόχρονα όμως το χρήμα (σχέση Β) καθίσταται ο αποκλειστικός εκφραστής της αξίας κατά τρόπο που το ίδιο γίνεται φορέας της αξίας καθεαυτής και απέναντι του τώρα στέκονται οι αξίες χρήσης των εμπορευμάτων, το χρήμα εκφράζει έτσι την αξία του στα διαφορετικά εμπορεύματα σαν ισοδύναμα του. Καθένα έχει την αδιάφορη αυθυπαρξία για τον εαυτό του δια του γεγονότος ότι αυτό έχει μέσα του τη σχέση προς το άλλο του στάδιο· έτσι αυτό είναι το όλο της αντίθεσης που περιέχεται εντός εαυτού[20].- Ο κάθε πόλος περιέχει στον εαυτό του το αντίθετο του, κατά τρόπο που ο καθένας να μετατρέπεται στο αντίθετο του, ταυτόχρονα όμως να συμπεριφέρεται ως προς τον άλλο ως το πράγματι αντίθετο του.
Η σχέση Α είναι σχέση Β και η σχέση Β είναι σχέση Α, πρόκειται για μια αμοιβαία μετατροπή του κάθε πόλου στον άλλο και ταυτόχρονα η σχέση Α υφίσταται ως τέτοια και είναι αντίθετη από τη σχέση Β και αντίστροφα, η ολότητα της σχέσης και της διαμεσολαβητικής διαδικασίας συνιστά μια ουσιώδη αντίφαση. Με το να είναι τούτου το όλο, το καθένα είναι διαμεσολαβημένο με τον εαυτό του δια του άλλου του και το περιέχει. Αλλά τούτου είναι ακόμη διαμεσολαβημένο με τον εαυτό του δια του μη-Είναι του άλλου· γι’αυτό, τούτο είναι διεαυτήν ούσα ενότητα και αποκλείει από τον εαυτό του το άλλο. Εφόσον ο αυθύπαρκτος ανασκοπικός-προσδιορισμός με την ίδια σκέψη, που περιέχει τον αντίθετο προσδιορισμό και δι’αυτού είναι αυθύπαρκτος, αποκλείει τον αντίθετο προσδιορισμό, μέσα στην αυθυπαρξία του τότε αποκλείει από τον εαυτό του την αυθυπαρξία του· διότι αυτός συνίσταται σε τούτο: περιέχει μέσα του τον άλλο προσδιορισμό του και μόνο γι’αυτό δεν είναι αναφορά σε κάτι εξωτερικό· -αλλά όχι λιγότερο άμεσα και σε τούτο: είναι και αυτός ο ίδιος και αποκλείει από τον εαυτό του τον αρνητικό του προσδιορισμό. Αυτός είναι έτσι η αντίφαση[21].
Γενικές παρατηρήσεις πάνω στη λογική των μορφών του φαινομένου
Παρατηρήσαμε την ιδιάζουσα κίνηση των μορφών του φαινομένου. Είναι προφανές, ότι σε αυτή την κίνηση, η νόηση διατρέχει τέσσερα βασικά στάδια: την απλή, την ολική, τη γενική και την χρηματική μορφή. Η λογική αναπαράσταση εκκινά από το επίπεδο της ουσιώδους ταυτότητας της σχέσης σχετική και ισοδύναμη μορφή της αξίας (όπως επίσης και της σχέσης αξίας-αξίας χρήσης), περνά στην ουσιώδη διαφορά των δυο πόλων, στην συνέχεια περνά στο στάδιο της αντίθεσης και τέλος στο στάδιο της αντίφασης. Από τα παραπάνω διαπιστώνουμε ότι η ιδιοτυπία της κίνησης του φαινομένου αντιστοιχεί κατά κύριο λόγο στην ιδιοτυπία της κίνησης της ουσίας. Έχοντας ήδη τονίσει τις μεθοδολογικές ομοιότητες που ενυπάρχουν μεταξύ των ουσιοτήτων και της γενικής δομής της λογικής του Χέγκελ μπορούμε να προβούμε στην ακόλουθη λογική υπόθεση. Η παραπάνω ομοιότητα δεν είναι άλλη παρά η ιδιαίτερη απεικόνιση της κίνησης του αναπτυσσόμενου αντικειμένου. Η σταδιοποιητική διαδικασία (στην συγκεκριμένη περίπτωση των τεσσάρων σταδίων) συνιστά την ουσία της διαλεκτικής λογικής καθεαυτής ενώ οι ποικίλοι προσδιορισμοί της (π.χ., είναι, ουσία, φαινόμενο, πραγματικότητα) συνιστούν τις μορφές εξωτερίκευσης της. Εδώ δεν ισχυριζόμαστε ότι η σταδιοποιητική διαδικασία ενυπάρχει ως τέτοια αποκλειστικά εντός των πλαισίων του διαλεκτικού λόγου, αλλά ότι στην τελευταία η σταδιοποιητική διαδικασία διαφοροποιείται σε σχέση με τις υπόλοιπες μορφές του νοείν.  Επιπλέον, όταν μιλάμε για την ουσία της διαλεκτικής λογικής, η τελευταία εξετάζεται ως μια διαδικασία που την χαρακτηρίζει η ιδιαίτερη της αυτοκίνηση. Κατ’αυτόν τον τρόπο, με το όρο διαλεκτική εννοούμε την ενότητα της Επιστήμης της Λογικής με την Λογική του Κεφαλαίου και την Λογική της Λογικής της Ιστορίας. Άρα ο όρος ουσία της διαλεκτικής είναι εν πολλοίς σχηματικός, αυτό όμως που θέλει να περιγράψει  είναι οι αφαιρετικές θεμελιακές δομές που βρίσκονται πίσω από τον διαλεκτικό λόγο.
Κατ’αυτόν τον τρόπο, η αναπαράσταση της κίνησης σε τέσσερα στάδια (φάσεις) συνιστά ένα θεμελιώδες στοιχείο της εγελιανής λογικής και ως εκ τούτου και της μαρξικής. Επιπλέον, η λογική του Μαρξ κατά την εξέταση του φαινομένου διαφοροποιείται από την λογική του Χέγκελ. Στην  Επιστήμη της Λογικής, ο Χέγκελ  προσεγγίζει το φαινόμενο ως ήδη αναπτυγμένο, η  ιστορικότητα του φαινομένου ταυτίζεται  κατά κύριο λόγο με την ανάπτυξη του λόγου και συγκεκριμένα συνιστά ανηρημένη στιγμή του τελευταίου. Αντίθετα, στο Κεφάλαιο ο Μαρξ κατά την εξέταση των μορφών της αξίας μελετά το γίγνεσθαι και την ιστορικότητα (η τελευταία εξάγεται από την πορεία της λογικής ανάλυσης και αναπαράστασης της κίνησης του αντικειμένου ) της σχέσης σχετική και ισοδύναμη μορφή και της σχέσης αξίας και αξίας χρήσης.
Για ποιό λόγο ο Μαρξ προβαίνει σε ένα τέτοιο είδος εξέτασης;
Στο επίπεδο του φαινομένου εξετάζεται η ενότητα του Είναι και της Ουσίας, της αξίας χρήσης και της αξίας, η οποία έγινε άμεση. Η ανώτερη μορφή αυτής της σχέσης και η πλέον θεμελιώδης για την κεφαλαιοκρατία δεν είναι άλλη από το χρήμα που συνιστά το γενικό εμπόρευμα. Με μια πρώτη ματιά, θα μπορούσαμε να πούμε ότι οι μορφές του φαινομένου συνιστούν υπαναχώρηση από τον λογικό τρόπο εξέτασης του αντικειμένου. Αυτό  που εξετάζεται πλέον εδώ δεν είναι μια σχέση ή διαδικασία η οποία συνιστά εμμενές στοιχείο του αντικειμένου της έρευνας αλλά μια ιστορική εξέταση ενός ευρύτερου αντικειμένου, η οποία διεξάγεται κατά κύριο λόγο μέσω του λογικού τρόπου, των σχέσεων σχετικής μορφής της αξίας και ισοδύναμης μορφής και αξίας και αξίας χρήσης γενικά. Αυτή η εξέταση όμως πραγματοποιείται από τη σκοπιά της ανώτερης μορφής της αντίθεσης μεταξύ της αξίας και της αξίας χρήσης, η οποία είναι εγγενής στην κεφαλαιοκρατία. Για παράδειγμα, στην απλή μορφή της αξίας, η έννοια της αξίας και κατά συνέπεια η έννοια της αξιακής έκφρασης αποτελούν προβολή εννοιών που προσιδιάζουν κατά κύριο λόγο σε ανώτερης τάξης φαινόμενα, τα πράγματα που ανταλλάσσονται εδώ δεν αντικρίζουν καθόλου το ένα το άλλο σαν εμπορεύματα, αλλά σαν προϊόντα ή αξίες χρήσης[22].  Για αυτό το λόγο ο Μαρξ στο κεφάλαιο Το προτσές της ανταλλαγής, επαναπροσδιορίζει το εννοιολογικό πλαίσιο της απλή μορφής της αξίας ως χ αντικείμενο χρήσης Α= ψ αντικείμενο χρήσης Β[23]. Παρόλα αυτά στην προκείμενη περίπτωση των μορφών της αξίας, το γεγονός ότι σχέσεις που ανήκουν σε κατώτερη τάξη φαινομένων προσλαμβάνονται και εξετάζονται κατά κύριο λόγο από την εννοιολογική και σχεσιακή σκοπιά της ωριμότητας, αυτό είναι καθ’όλα νόμιμο γιατί αυτό που μας ενδιαφέρει εδώ είναι η σχέση της αξίας και της αξίας χρήσης στην κεφαλαιοκρατία και όχι η διαδικασία της ανταλλαγής στην πρωταρχική της εμφάνιση. Θα πρέπει να τονίσουμε ότι αυτό που υποστηρίζουμε εδώ, δεν είναι  ότι κατά την λογική αναπαράσταση του ώριμου αντικειμένου τα αρχικά στάδια αναπαρίστανται μέσω των εννοιών της ωριμότητας, αυτό είναι μια άλλη προβληματική που δεν μας αφορά αυστηρά στην παρούσα εξέταση και ανήκει στην προβληματική της συσχέτισης λογικού και ιστορικού τρόπου εξέτασης κατά την αναπαράσταση του ώριμου αντικειμένου. Αντίθετα, υποστηρίζουμε ότι η ίδια η εξέταση των μορφών της αξίας συνιστά μια τρόπο τινά γενικευμένη λογική (και ιστορική σε ένα δεύτερο βαθμό) εξέταση ενός άλλου αντικειμένου, των σχέσεων ανταλλαγής γενικά, όχι όμως για την αποκάλυψη της ουσίας και των νομοτελειών της ανταλλαγής ως αντικειμένου, αλλά για την αποκάλυψη της νομοτελούς διαδικασίας εμφάνισης της ανεπτυγμένης σχέσης της αξίας και της αξίας χρήσης στην κεφαλαιοκρατία, δηλαδή για την αποκάλυψη της νομοτελούς διαδικασίας εμφάνισης του χρήματος. Είδαμε ότι η μορφή του χρήματος είναι μόνο η κολλημένη σ’ένα δοσμένο εμπόρευμα αντανάκλαση των σχέσεων όλων των εμπορευμάτων. Επομένως μόνο γι’αυτόν που ξεκινάει από την ολοκληρωμένη μορφή του χρήματος για να αναλύσει κατοπινά, αποτελεί ανακάλυψη ότι το χρήμα είναι εμπόρευμα[24]. Στον Χέγκελ η εξέταση του φαινομένου δεν μπορεί να αποκτήσει αυτή τη μορφή για τον απλούστατο λόγο ότι το αντικείμενο που αναπαριστά είναι το απόλυτο όλο[25] που πριν από αυτό δεν υπάρχει ούτε το κάτι ούτε το πριν, στον Μαρξ όμως η εξέταση της κεφαλαιοκρατίας απαιτεί η νόηση να διερευνήσει και πτυχές του αντικειμένου από το οποίο η ίδια αναδύθηκε.
Εάν η εξέταση του φαινομένου του εμπορεύματος άρχιζε απευθείας με τη χρηματική μορφή τότε δεν θα γινόταν κατανοητός ο μηχανισμός με τον οποίο το εμπόρευμα γίνεται χρήμα. Κατ’αυτόν τον τρόπο, η λογική των μορφών της αξίας ως ένα είδος υπαναχώρησης από τον λογικό τρόπο εξέτασης του αντικειμένου της έρευνας και μελέτης ενός ευρύτερου αντικειμένου, είναι αναγκαία για την αποκάλυψη της διαδικασίας με την οποία το χρήμα έγινε εμπόρευμα. Διαδικασίας η αναπαράσταση της οποίας επιτρέπει τον συσχετισμό του χρήματος με το εμπόρευμα κα το πέρασμα στην εξέταση των σχέσεων Ε-Χ –Ε και Χ-Ε-Χ.  Η δυσκολία δεν βρίσκεται στην κατανόηση του γεγονότος ότι το χρήμα είναι εμπόρευμα, αλλά στο πώς, γιατί, με ποιόν τρόπο το εμπόρευμα έγινε χρήμα[26].

Συμφωνία για συνεργασία «Interamerican» - Πανεπιστημίου Πατρών!!

δείτε ολο το κείμενο εδώ...

Συμφωνία συνεργασίας για την ανάπτυξη εφαρμογών προηγμένης τεχνολογίας στις επιχειρησιακές λειτουργίες από το Τμήμα Μηχανικών Η/Υ, καθώς επίσης τεχνολογίες μεγάλων δεδομένων υπογράφηκε ανάμεσα στον όμιλο «Ιnteramerican» και το Πανεπιστήμιο Πατρών.
Πρόκειται για άλλο ένα παράδειγμα «συνεργασίας», όπου στην ουσία η ερευνητική διαδικασία συνδέεται με τις επιχειρηματικές ανάγκες μιας πολυεθνικής και την αύξηση της κερδοφορίας της. Αλλωστε, ανάλογα παραδείγματα δείχνουν ότι η πολυεθνική θα έχει αποφασιστική παρέμβαση τόσο στη θεματολογία όσο και στον προορισμό της έρευνας. Θα παραγγέλνει και θα υπαγορεύει τι έρευνα της χρειάζεται.
Ο πρύτανης του Ιδρύματος, Γιώργος Παναγιωτάκης, μιλώντας στην εκδήλωση, όπου ανακοινώθηκε η συνεργασία, αναφέρθηκε σε τρεις «απαγορευμένες» ή «παρεξηγημένες» -όπως είπε- έννοιες για τα πανεπιστήμια, που πλέον θεωρεί ότι ξεπερνιούνται: Αξιολόγηση, αριστεία, επιχειρηματικότητα! «Ενα σύγχρονο πανεπιστήμιο εννοείται ότι πρέπει να κρατήσει την ακαδημαϊκότητά του», είπε ο πρύτανης, και συνέχισε: «Δεν μπορούμε όμως να μη βλέπουμε τις σύγχρονες τάσεις της εποχής, που σημαίνει ότι το πανεπιστήμιο πρέπει να συνδεθεί με την επιχειρηματικότητα, να αντλεί δύναμη από αυτήν, να προσφέρει δύναμη σ' αυτήν».
Το θεσμικό πλαίσιο γι' αυτήν τη διασύνδεση των πανεπιστημίων με τις επιχειρήσεις έχει τεθεί από την προηγούμενη δεκαετία και συνεχώς εμπλουτίζεται, πάντα με στόχο την πιο έντονη και συχνή εισβολή των επιχειρήσεων στα Ιδρύματα. Είναι χαρακτηριστικό ότι ο οδηγός χρηματοδότησης του Ειδικού Λογαριασμού Ερευνας (ΕΛΚΕ) του Πανεπιστημίου Πατρών (που στη συγκεκριμένη εκδήλωση εμφανίστηκε ως ο φορέας που εξασφαλίζει την «εξωστρέφεια» του πανεπιστημίου, δηλαδή ακριβώς τη σύνδεση με τις επιχειρήσεις) προβλέπει από το 2005 ακόμα ότι οι χρηματοδότες του μπορεί να είναι ιδιωτικοί φορείς, ιδιωτικές επιχειρήσεις που ενδιαφέρονται «να ερευνηθεί συγκεκριμένο θέμα που ενδιαφέρει τους ίδιους, να τους παρασχεθούν επιμορφωτικές υπηρεσίες ή δραστηριότητες, να τους παρασχεθούν επιστημονικές, τεχνολογικές, καλλιτεχνικές υπηρεσίες και για λογαριασμό τους να εκπονηθούν μελέτες» κ.τ.λ. Κοινώς, οι επιχειρήσεις παραγγέλνουν και αγοράζουν από τα Ιδρύματα συγκεκριμένα ερευνητικά αποτελέσματα κ.ά.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα της εταιρείας, ο καθηγητής, Γ. Παυλίδης, (που στην εκδήλωση αυτή εκπροσωπούσε τον ΕΛΚΕ), είπε ότι θα διαμορφωθούν από το Πανεπιστήμιο προτάσεις για πιθανές βελτιώσεις, αναβαθμίσεις, επεκτάσεις κ.ά. έργα, με όφελος για την «Ιnteramerican» σε μεταφορά τεχνογνωσίας, πιλοτική εφαρμογή νέων λύσεων, διάθεση επιστημονικού και ερευνητικού δυναμικού και δημιουργία καταρτισμένων με τη νέα τεχνολογία στελεχών. Για το Πανεπιστήμιο, ο καθηγητής τόνισε ότι θα δημιουργηθούν προϋποθέσεις για την επαγγελματική αποκατάσταση φοιτητών(;)
Υπενθυμίζεται ότι η «Ιnteramerican» εφαρμόζει στις εταιρείες του ομίλου την μέθοδο των ενοικιαζόμενων εργαζομένων με 300 ευρώ και 12 ώρες δουλειά, μονοετείς συμβάσεις και δουλειά απογεύματα και Σάββατα. Το 2012 τα καθαρά κέρδη του ομίλου ήταν 22,6 εκατομμύρια ευρώ.



Τρίτη 3 Δεκεμβρίου 2013

Στην επαύριο της δολοφονίας του Παύλου Φύσσα: σκέψεις για τη διαδικασία εκφασισμού

δείτε όλο το κείμενο εδώ..

Η πορεία ανάδυσης της Χρυσής Αυγής
Μετά από αυτή την απαραίτητη ιστορική αναδρομή, θα περάσουμε τώρα στην περιγραφή και ανάλυση τόσο της σχέσης συντηρητικών και φασιστών στην Ελλάδα όσο και των ιδιαίτερων παραγόντων που την καθόρισαν τα τελευταία πέντε χρόνια, στοχεύοντας να αναδείξουμε τις παραλληλίες με τη Γερμανία και την Ιταλία όσο και τις ιδιαιτερότητες του ελληνικού κοινωνικού και πολιτικού γίγνεσθαι. Πρώτος σταθμός μας θα είναι η περιοχή του Αγίου Παντελεήμονα λίγους μήνες μετά την εξέγερση του Δεκέμβρη του 2008.
Όπως είδαμε οι φασίστες είναι κυρίως ένας εφεδρικός στρατός που ενεργοποιείται όταν η άρχουσα τάξη συνειδητοποιεί ότι χάνει ή κινδυνεύει να χάσει τον έλεγχο. Στην Ελλάδα μετά τη μεταπολίτευση το είδαμε για πρώτη φορά, σύμφωνα με τον συγγραφέα και δημοσιογράφο Τάσο Κωστόπουλο, να συμβαίνει μετά τον Δεκέμβρη27. Είναι η πρώτη φορά που το κράτος και το κεφάλαιο με τους φορείς του, είτε πρόκειται για την αστυνομία και τον στρατό είτε για τη γνωστή υπηρεσία εφέδρων η οποία έστησε τον Άγιο Παντελεήμονα, επιχειρεί κάτι τέτοιο. Τον Δεκέμβρη το κράτος, η άρχουσα τάξη και η οργανική τους διανόηση διαπίστωσαν ότι σε συνθήκες πανικού είχαν, στη πραγματικότητα, χάσει τον έλεγχο. Το κυρίαρχο μπλοκ εξουσίας δεν διέθετε πλέον μηχανισμούς πολιτικής καταστολής σε επίπεδο γειτονιάς. Έτσι επιχειρήθηκε να στηθούν από το μηδέν και πειραματικά νέοι μηχανισμοί και η αρχή έγινε σε μια γειτονιά με πρόβλημα. Ο νυχτοφύλακας της ιστορίας επιστρέφει στην πολιτική πραγματικότητα και αρχίζει να αναπτύσσεται με συγκεκριμένες πολιτικές του κατεστημένου. Η περιοχή μετατρέπεται σταδιακά σε γκέτο όπου η Χρυσή Αυγή αποκτά μεγάλο έλεγχο και επιρροή.
Ενώ βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη αυτή η διεργασία, η χώρα οδηγείται σε εκλογές στις 4 Οκτωβρίου του 2009. Η νέα κυβέρνηση του Γιώργου Παπανδρέου σύντομα δείχνει να κινείται σε κατεύθυνση αντίθετη με τις προεκλογικές της υποσχέσεις και τον Μάιο του 2010 υπογράφει δανειακή σύμβαση με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, την Ευρωπαϊκή Ένωση και την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Από τότε ξεκινά μια βίαιη επίθεση στα χαμηλά και μεσαία κοινωνικό-οικονομικά στρώματα της χώρας η οποία δεν έχει λάβει ακόμα τέλος. Τον Νοέμβριο του 2010 διεξάγονται αυτοδιοικητικές εκλογές, όπου το εκλογικό σώμα δεν φαίνεται να εκφράζει έντονα την αντίθεσή του στην ασκούμενη πολιτική. Σε γενικές γραμμές, οι περιφέρειες μοιράζονται ανάμεσα στο ΠΑΣΟΚ και τη ΝΔ, το κυβερνόν κόμμα δεν πλήττεται ιδιαίτερα και η εικόνα μοιάζει «φυσιολογική» σε όλη τη χώρα εκτός από το Δήμο της Αθήνας. Εκεί η Χρυσή Αυγή λαμβάνοντας ποσοστό 5,29% κερδίζει για πρώτη φορά έδρα στο δημοτικό συμβούλιο και εκλέγει δημοτικό σύμβουλο Αθηναίων τον πρόεδρό της Νίκο Μιχαλολιάκο. Η επιτυχία αυτή της Χρυσής Αυγής στηρίζεται εν πολλοίς στο έκτο εκλογικό διαμέρισμα που περιλαμβάνει και τον Άγιο Παντελεήμονα, όπου έλαβε ποσοστό περίπου 14%28.
Μετά από ένα χρόνο μνημονιακής πολιτικής, η κοινωνική οργή αυξάνεται και τον Ιούνιο του 2011 ξεσπά το κίνημα των Αγανακτισμένων. Είναι το πρώτο δείγμα ότι το πολιτικό σύστημα της χώρας δεν θα αντέξει για πολύ καιρό ακόμα στη παρούσα του μορφή. Αξίζει να σημειωθεί ότι παρά το γεγονός πως είναι αρκετά διαδεδομένη η ιδέα ότι οι Αγανακτισμένοι γιγάντωσαν τη Χρυσή Αυγή, αυτό δεν επιβεβαιώνεται. Αντιθέτως φαίνεται πως η εκλογική της επιρροή, το διάστημα εκείνο αλλά και το αμέσως επόμενο κινείται σταθερά στο 1-1,5%29. Με το πέρας του καλοκαιριού, ο πολιτικός χρόνος πυκνώνει και οι εξελίξεις είναι ραγδαίες. Οι παρελάσεις της 28ης Οκτωβρίου μετατρέπονται σε διαδηλώσεις κατά της κυβερνητικής πολιτικής, στις 31 Οκτωβρίου ο Γιώργος Παπανδρέου ανακοινώνει την πρόθεσή του για διενέργεια δημοψηφίσματος με το ερώτημα της έγκρισης της νέας δανειακής σύμβασης ενώ στις 3 Νοεμβρίου μετά τη συμμετοχή του στη διάσκεψη των G20 στις Κάννες και τις ισχυρές διεθνείς πιέσεις που δέχθηκε αποσύρει την πρότασή του. Αυτό είναι και το πολιτικό τέλος του Γιώργου Παπανδρέου, καθώς στις 6 Νοεμβρίου παραδίδει ουσιαστικά την πρωθυπουργία και πέντε μέρες μετά σχηματίζεται η κυβέρνηση Παπαδήμου. Από αυτό το σημείο και μετά η πολιτική τοπογραφία θα αναδιαταχθεί πλήρως.
Η κυβέρνηση Παπαδήμου και η ψήφιση του Μνημονίου ΙΙ τον Ιανουάριο του 2012 αποδεικνύεται πως αποτελούν ορόσημο για την άνοδο και σταθεροποίηση της Χρυσής Αυγής στην κεντρική πολιτική σκηνή. Η ακροδεξιά έχει νομιμοποιηθεί με τη συμμετοχή του ΛΑΟΣ στην κυβέρνηση Παπαδήμου ενώ η κατάρρευσή του αφήνει μεγάλο περιθώριο επέκτασης στη Χρυσή Αυγή30. Δύο επιπλέον αμιγώς πολιτικοί λόγοι συντελούν στην άνοδο της Χρυσής Αυγής: πρώτον, η ανάδειξη του μεταναστευτικού σε βασικό άξονα της προεκλογικής περιόδου και οι συνεχείς επιχειρήσεις εναντίον των μεταναστών που ξεκινούν από το Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη και δεύτερον ένα διάχυτο αίσθημα απώλειας της εθνικής κυριαρχίας που δημιουργείται από το γεγονός ότι ένα μεγάλο μέρος των αποφάσεων λαμβάνεται εκτός της χώρας.
Τον Μάιο-Ιούνιο του 2012, η χώρα οδηγείται σε διπλές εκλογές όπου αποτυπώνεται πλήρως η κατάρρευση του μεταπολιτευτικού δικομματικού πολιτικού συστήματος. Η Νέα Δημοκρατία πετυχαίνει μια πύρρειο νίκη με διαφορά 2,7% από τον ΣΥΡΙΖΑ, ο παλιός δικομματισμός συγκεντρώνει 42% και η Χρυσή Αυγή εισέρχεται στο κοινοβούλιο με ποσοστό 6,9%. Σύμφωνα με την ανάλυση του φασισμού σε 5 στάδια που προτείνει ο Πάξτον, η Χρυσή Αυγή περνά στο δεύτερο στάδιο, σε αυτό της εδραίωσης του φασιστικού κινήματος στο πολιτικό σύστημα31.
Μετά τις εκλογές βρισκόμαστε μπροστά σε ένα νέο, πρωτόγνωρο πολιτικό περιβάλλον ελκυστικό κι επικίνδυνο για τους θεωρητικούς αναλυτές και τους παίκτες της πολιτικής. Αμέσως μετά λοιπόν θα επιχειρήσουμε μια ανάλυση της τρέχουσας πολιτικής συνθήκης και στο τελευταίο μέρος θα παρακολουθήσουμε τους πολιτικούς σχεδιασμούς που φαίνεται να καλλιέργησαν το φλερτ Νέας Δημοκρατίας και Χρυσής Αυγής και θα εξετάσουμε μερικές εκτιμήσεις και προοπτικές για το μέλλον μετά τα γεγονότα της 28ης Σεπτεμβρίου.
Ελλάδα όπως… Βαϊμάρη(;)
Με αφορμή τη δημοσιονομική και οικονομική κρίση επιβάλλεται στην Ελλάδα ένα καθεστώς εξαίρεσης. Η κρίση και η κατάσταση εξαίρεσης εμφανίζονται σε στενή σχέση, πράγμα που είχε επαναληφθεί στο παρελθόν. Όπως το είχε διατυπώσει ο Πέτρος Παπακωνσταντίνου πριν η οικονομική κρίση χτυπήσει την Ελλάδα, «η νομοθετική και πολιτική βία γίνεται από έκτακτος, εξωοικονομικός παράγοντας, οργανικό κομμάτι της νέας καπιταλιστικής οικονομίας»32.
Ουσιαστικά εδώ και είκοσι περίπου μήνες η χώρα ζει σε συνθήκες εκείνου που ο Αγκάμπεν όρισε ως «κατάσταση εξαίρεσης», όπου η ανάγκη, πραγματική ή κατασκευασμένη, έχει μετατρέψει σε κανόνα την εξαίρεση33. Η κυβέρνηση λειτουργεί πλέον με διατάγματα, τις λεγόμενες «πράξεις νομοθετικού περιεχομένου». Το Σύνταγμα στο άρθρο 44, παράγραφος 1, ορίζει ρητά ότι «σε έκτακτες περιπτώσεις εξαιρετικά επείγουσας και απρόβλεπτης ανάγκης ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας μπορεί, ύστερα από πρόταση του Υπουργικού Συμβουλίου, να εκδίδει πράξεις νομοθετικού περιεχομένου». Το 2012 εκδόθηκαν τόσες πράξεις νομοθετικού περιεχομένου όσες είχαν εκδοθεί αθροιστικά την προηγούμενη δεκαετία. Ζητήματα όπως η αύξηση της εγγύησης του Δημοσίου προς την Τράπεζα της Ελλάδος στα 30 δισ., η εφαρμογή του Μεσοπρόθεσμου Πλαισίου Δημοσιονομικής Στρατηγικής 2012-2015, καίρια θέματα δημοσίων επενδύσεων, η εργασιακή εφεδρεία, η μείωση του κατώτατου μισθού, η κεφαλαιακή ενίσχυση των πιστωτικών ιδρυμάτων, το κλείσιμο της ΕΡΤ και η ιδιωτικοποίηση των ΕΛΠΕ, ΔΕΗ, ΟΠΑΠ, ΟΔΙΕ, ΕΥΔΑΠ, ΕΥΑΘ, ΕΛΤΑ, καθώς και των σημαντικότερων λιμανιών της χώρας, διευθετήθηκαν με πράξεις νομοθετικού περιεχομένου34.
Η κυβέρνηση συμπεριφέρεται ως πολιτική δύναμη που αναιρεί το Σύνταγμα και επιχειρεί να θεμελιώσει το κράτος εκτάκτου ανάγκης. Όταν η κατάσταση εξαίρεσης τείνει να γίνει ο κανόνας, οι θεσμοί και οι ισορροπίες των δημοκρατικών συνταγμάτων δεν μπορούν να λειτουργήσουν και το ίδιο το όριο ανάμεσα στη δημοκρατία και τον απολυταρχισμό μοιάζει να καταλύεται. Ο Αγκάμπεν θεωρεί την κατάσταση εξαίρεσης «κατώφλι της απροσδιοριστίας ανάμεσα στη δημοκρατία και στην απολυταρχία»35. Όπως υποστηρίζει και ο Σλαβόι Ζίζεκ η μόνη βεβαιότητα είναι πως, αν αφήσουμε το σύστημα να προχωράει απερίσπαστο προς την κατεύθυνση που προχωράει, τότε κινούμαστε προς τη δημιουργία μιας νέας απολυταρχικής κοινωνίας. Για τον ίδιο, ο γάμος, η άρρηκτη σχέση ανάμεσα σε καπιταλισμό και δημοκρατία έχει πλέον διαρρηχθεί, πήραν διαζύγιο36.
Ο Αγκάμπεν υποστηρίζει ότι η κατάσταση εξαίρεσης έγινε η κανονική μορφή, η κανονική τεχνική διακυβέρνησης.
«Έχουμε φθάσει σε μια μεταγενέστερη εξέλιξη αυτού του παραδείγματος, υπό την έννοια ότι η κατάσταση εξαίρεσης έχει διαχυθεί στο επίπεδο του πλανήτη, άρα δεν χρειάζεται να κηρυχθεί ως τέτοια. Είναι μια κατάσταση ομαλή που αλλάζει κάθε έννοια της πολιτικής, διότι, αφού η κατάσταση εξαίρεσης είναι ο κανόνας, το διεθνές δίκαιο, τα εσωτερικά δίκαια αλλάζουν εντελώς… Γι’ αυτό και σήμερα δεν είναι τόσο ο νόμος αλλά τα έκτακτα μέτρα, τα διατάγματα, η αστυνομία. (…) το κοινοβούλιο επικυρώνει έκτακτα διατάγματα που εκδίδει η κυβέρνηση, τα οποία μετατρέπονται σε νόμους. Εδώ το βλέπουμε καθαρά, το εκτελεστικό είναι αυτό που νομοθετεί»37.
Η σύνδεση της κατάστασης εξαίρεσης με το δικαίωμα αυταρχίας της εξουσίας σε ορισμένες συνθήκες που αυτή το κρίνει αναγκαίο ορίστηκε και από τον ακραία συντηρητικό Γερμανό θεωρητικό του δικαίου Καρλ Σμιτ, κατά την περίοδο που κλονιζόταν η δημοκρατία της Βαϊμάρης. Η κατάσταση έκτακτης ανάγκης συνδέεται με την αναστολή ολόκληρης της υφιστάμενης τάξης. Το κράτος αναστέλλει την ισχύ του δικαίου βάσει του δικαιώματος της αυτοσυντήρησής του και η απόφαση παύει να εξαρτάται από κάθε κανονιστικό εμπόδιο38.
Στη Γερμανία, ο Έμπερτ, πρόεδρος του Ράιχ, είχε υπογράψει 42 διατάγματα μόνο το 192339. Η πρακτική αυτή θα φτάσει στο αποκορύφωμά της την περίοδο του Μπρίνινγκ ο οποίος κυβέρνησε το 1930-1932 με αναγκαστικά διατάγματα: 5 το 1930, 44 το 1931 και 66 το 1932, ενώ η ψήφιση νόμων αντίστροφα μειωνόταν: 98 το 1930, 34 το 1931 και 5 το 193240. Ο Καρλ Σμιτ έγραψε ότι «κανένα Σύνταγμα στη γη δεν νομιμοποίησε με τέτοια ευκολία ένα πραξικόπημα όπως το Σύνταγμα της Βαϊμάρης»41. Αυτή η παρατήρηση αποδεικνύει ότι η τάση που αναπτύσσεται στην Ελλάδα του μνημονίου, να παρακάμπτεται, δηλαδή, η δημοκρατική νομιμότητα στο όνομα της κρισιμότητας της κατάστασης, είναι πορεία σε επικίνδυνα μονοπάτια.
Ναζί-ΝΔ: Το χρονικό ενός έρωτα
Όπως είπαμε οι συντηρητικοί και οι ναζί τείνουν να έρχονται αρκετά κοντά και πολλές φορές μάλιστα να συγκυβερνούν. Η κατάσταση εξαίρεσης αναλύθηκε διότι μας βοηθά να κατανοήσουμε μία συνθήκη η οποία χαρακτηρίζει ολόκληρο το πολιτικοκοινωνικό γίγνεσθαι σε τέτοιες περιόδους. Έτσι λοιπόν, αυτή η συνθήκη, επιβαλλόμενη εν είδει αναγκαιότητας, διαπερνά οριζόντια όλα τα υποκείμενα του πολιτικού φάσματος. Σε αυτό το σημείο θα μας απασχολήσουν τα μετέωρα βήματα προς τη συνεργασία ναζί και συντηρητικών στην Ελλάδα του Μνημονίου, δηλαδή οι κυριότεροι σταθμοί από τους οποίους πέρασε το φλερτ ανάμεσα σε Χρυσή Αυγή και Νέα Δημοκρατία. Τελευταίοι σταθμοί σε μία προηγούμενη περίοδο διαρκούς σύγκλισης είναι η δολοφονία του Παύλου Φύσσα και οι συλλήψεις των βουλευτών της Χρυσής Αυγής στη συνέχεια.
Την αρχή έκανε τον Ιούνιο του 2013, μόλις ένα χρόνο μετά τις εκλογές, ο γενικός γραμματέας του Υπουργικού Συμβουλίου, Παναγιώτης Μπαλτάκος, όταν μιλώντας σε δημοσιογράφους χαρακτήρισε απευκταίο αλλά όχι απίθανο ενδεχόμενο τη συνεργασία της Νέας Δημοκρατίας με τη Χρυσή Αυγή, ενώ ανάλογες θετικές δηλώσεις για τη Χρυσή Αυγή είχαν κάνει κατά καιρούς και άλλα προβεβλημένα κυβερνητικά στελέχη (Α. Λοβέρδος, Φ. Κρανιδιώτης, Π. Ψωμιάδης, Β. Πολύδωρας, κ.ά.)42. Όλα φάνταζαν τόσο αρμονικά για την σχέση ΝΔ – Χρυσής Αυγής, όταν δημοσιογράφος του Σκάι ανέφερε ότι απέναντι σε ένα ενδεχόμενο εξόδου της χώρας από το ευρώ, το κυβερνόν κόμμα θα πρέπει να συμμαχήσει με μια πιο σοβαρή Χρυσή Αυγή43. Το σημείο στο οποίο η ένταξη των φασιστών στην κυβέρνηση θα ήταν μονόδρομος, φαινόταν να βρίσκεται κοντά και έτσι, οι αναγκαίες επιλογές θα έπρεπε να γίνουν για να προετοιμάσουν το πεδίο για αυτές τις εξελίξεις.
Άλλωστε ακόμα και αυτή η ίδια η βία των φασιστικών συμμοριών στον δρόμο, τις περισσότερες περιπτώσεις επιτελούσε κάποιον θετικό για το κράτος ρόλο που δεν μπορούσε να καλύψει η κρατική βία. Μερικές μέρες πριν τη δολοφονία του Φύσσα, η Χρυσή Αυγή επιτίθεται σε μέλη του ΚΚΕ στο Πέραμα. Η επίθεση αυτή προσιδιάζει ακριβώς σε αυτό που αναφέραμε ιστορικά ως καλή υπηρεσία στην άρχουσα τάξη. Ένας από τους λόγους για τους οποίους οι εφοπλιστές φεύγουν από την Ελλάδα είναι το υψηλό κόστος της εργατοώρας, που διατηρούν οι εργαζόμενοι μέσα από τις δημοκρατικές διεκδικήσεις τους. Πυρήνας αυτών των διεκδικήσεων ήταν η αριστερά του Περάματος που συσπειρωνόταν σε μεγάλο βαθμό στο ΚΚΕ44. Ταυτόχρονα προωθείται και διαφημίζεται η δημιουργία σωματείου των φασιστών στη Ναυπηγοεπισκευαστική Ζώνη του Περάματος. Έτσι λοιπόν επιχειρούν να περάσουν το μήνυμα εκφοβισμού και βίας απέναντι σε οποιονδήποτε δεν είναι στο σωματείο των φασιστών. Επίσης, θα είναι δύσκολη η ανεύρεση εργασίας χωρίς το συγκεκριμένο σωματείο, αφού αυτό θα συνεργάζεται αρμονικά με τους εφοπλιστές45. Αξίζει να τονιστεί ότι ιστορικά η βία, σε συνδυασμό με την ιδεολογική χειραγώγηση και τις παράλληλες εργατικές οργανώσεις, ήταν από τους κυριότερους λόγους που τα φασιστικά κινήματα κατάφεραν να ουδετεροποιήσουν την εργατική τάξη απέναντί τους αλλά και να διεισδύσουν σε αυτήν, σε Ιταλία και Γερμανία46.
Εξίσου πρόθυμα δέχεται η άρχουσα τάξη και τις υπηρεσίες που προσέφεραν οι φασίστες σχετικά με τους μετανάστες. Οι επιθέσεις της Χρυσής Αυγής δημιουργούν ένα εχθρικό κλίμα για τους μετανάστες και διευκολύνουν την κυβερνητική –και Ευρωπαϊκή– πολιτική για να εξωθηθούν οι μετανάστες να κάνουν χρήση των προγραμμάτων επαναπατρισμού. Είναι η προτροπή «να κάνουμε τη ζωή δύσκολη στους μετανάστες», που αναφώνησε ο Άδωνις Γεωργιάδης, εφαρμοσμένη στην πράξη…47 Οι επιθέσεις σε μετανάστες είναι “καλές” και επειδή κάνουν τον εργαζόμενο μετανάστη πιο αδύναμο ώστε να μην μπορεί να διεκδικήσει τίποτα από το αφεντικό, ούτε καν τα δεδουλευμένα, λόγω του φόβου που του δημιουργείται, με αποτέλεσμα μακροχρόνια να μειώνουν το μεροκάματό τους και να αυξάνουν την αποσπώμενη υπεραξία.
Τις τελευταίες εβδομάδες πριν τη δολοφονία, εκτός από τις παραπάνω επιθέσεις είχαμε και μια ανεξέλεγκτη δράση που όπως είδαμε ιστορικά, δεν είναι ιδιαίτερα αρεστή στους συντηρητικούς. Έτσι βλέπουμε τους Χρυσαυγίτες να επιτίθενται σε θεσμικούς φορείς όπως στον δεξιό δήμαρχο του Μελιγαλά και στο Βίτσι να διώχνουν τη Μαρία Αντωνίου, βουλευτή της ΝΔ, από την επέτειο της νίκης εναντίον των κομμουνιστών48. Βέβαια, αυτές οι κινήσεις από μόνες τους δεν ήταν ικανές να ανατρέψουν τους σχεδιασμούς. Κατόπιν όμως εμφανίστηκαν δημοσκοπήσεις που έδειχναν τη Χρυσή Αυγή σε απόσταση 6,5 μονάδων από τη ΝΔ, απόσταση που θα μπορούσε εύκολα να μειωθεί αν σκεφτεί κανείς την πιθανότητα ψήφισης ακόμα ενός αντιλαϊκού μνημονίου. Καθοριστικές ήταν και οι δημοσκοπήσεις που έδειχναν τον Ηλία Κασιδιάρη πρώτο στις προτιμήσεις για τον Δήμο της Αθήνας49. Όλα αυτά θα μπορούσαν οριακά να τα διαχειριστούν οι συντηρητικοί, προσπαθώντας να υφαρπάξουν ψήφους από την κοινή δεξαμενή με τους φασίστες δια της διαρροής σκανδάλων ή της σύλληψης κάποιου μεμονωμένου φασίστα, χαμηλόβαθμου στελέχους της οργάνωσης. Όμως η δολοφονία του Φύσσα ήταν η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι και το λαϊκό κίνημα η δύναμη που το έριξε κάτω και το έσπασε. Μετά από αυτό ακόμη και οι συντηρητικές ελίτ της Ε.Ε. που έτσι και αλλιώς στέκονταν αρνητικές απέναντι στη φασιστική κινητοποίηση, αναγκάστηκαν να εντείνουν τις πιέσεις τους.
Ενώ η ΝΔ φαίνεται πως έχει απορροφήσει την λαϊκή οργή για την ΕΡΤ, ένα δεύτερο μεγάλο πολιτικό γεγονός χρεώνεται από κοινού αυτή τη φορά στο κράτος και το παρακράτος. Δεκάδες χιλιάδες κόσμου βγαίνουν στους δρόμους και μάλιστα εν μέσω κλαδικών απεργιών διαρκείας. Μεγάλο μέρος των διαδηλωτών συγκρούεται με την αστυνομία έξω από τα γραφεία της Χρυσής Αυγής σε όλη την Ελλάδα. Η κυβέρνηση αρχίζει να πιστώνεται ένα όλο και μεγαλύτερο πολιτικό κόστος καθώς η λαϊκή αίσθηση είναι πως η αστυνομία ήταν παρούσα και έμεινε άπραγη στη δολοφονία και λίγες μέρες μετά αναλαμβάνει την προστασία των φασιστών.
Η Νέα Δημοκρατία έχει τώρα τη μοναδική ευκαιρία να πετύχει τον επαναπατρισμό ψηφοφόρων από τη Χρυσή Αυγή αλλά και να εμφανιστεί ως εγγυητής του δικαίου και της δημοκρατίας. Ταυτόχρονα θέτουν σε εφαρμογή τη θεωρία των δύο άκρων ασκώντας διώξεις με τη χρήση του ίδιου ακριβώς άρθρου του ποινικού κώδικα και εντός του λαϊκού κινήματος όπως συνέβη στις Σκουριές Χαλκιδικής και μάλιστα τρείς μέρες πριν συλληφθούν οι Χρυσαυγίτες50.
Συμπέρασμα
Στην παρούσα εργασία ξεκινήσαμε από τη δολοφονία του Παύλου Φύσσα και κινηθήκαμε με βάση το αισθητηριακά συγκεκριμένο, δηλαδή τις ευθύνες της αστυνομίας στο περιστατικό. Αναδείξαμε λοιπόν τις σχέσεις της αστυνομίας με τον ναζισμό ιστορικά και φωτίσαμε τους όρους που ευνοούν μια τέτοια σχέση. Ανάμεσα σε αυτούς ξεχωρίσαμε την ανοχή ή και προώθηση των ναζί εκ μέρους του κατεστημένου με αποτέλεσμα η στάση της αστυνομίας να γίνεται πλέον αντιληπτή ως σύμπτωμα του status quo. Το κοινωνικό και πολιτικό υπόστρωμα που έφερε τον φασισμό στο πολιτικό προσκήνιο ήταν η οικονομική και κοινωνική κρίση που μάστιζε την Ιταλία και τη Γερμανία. Οι σχέσεις των συντηρητικών ελίτ με τους φασίστες δεν εξελίσσονταν γραμμικά, όμως τελικά οι πρώτες αποφάσισαν ότι η συνεργασία θα έφερνε περισσότερα πλεονεκτήματα παρά μειονεκτήματα.
Στη συνέχεια επιστρέψαμε στην Ελλάδα όπου είδαμε τους σταθμούς από τους οποίους πέρασε η ανάπτυξη της Χρυσής Αυγής. Εκεί συμπεράναμε ότι από τις παρακρατικές επιλογές μετά τον Δεκέμβρη του 2008 μέχρι τις παραινέσεις μερίδων της άρχουσας τάξης, το κατεστημένο ανέχτηκε και προώθησε τον φασισμό. Κατόπιν έχοντας κατά νου ότι το δημοκρατικό σύνταγμα της Βαϊμάρης βοήθησε όσο τίποτα άλλο την άνοδο του φασισμού, αναλύσαμε την κατάσταση εξαίρεσης στην Ελλάδα και διεθνώς, σαν έναν σημαντικό παράγοντα για την τροφοδότηση του φαινομένου.
Εν τέλει, εκτιμήσαμε ότι παρόλο που η συνεργασία ΝΔ και Χρυσής Αυγής δεν ήταν μακριά, τη διαδικασία σύγκλισης διέκοψαν δράσεις της φασιστικής οργάνωσης που πάντοτε ενοχλούσαν τους συντηρητικούς. Ο κυριότερος παράγοντας ήταν η άστοχη γενικευμένη βία με τραγικό αποκορύφωμα τη δολοφονία του Φύσσα. Μετά και από τις αντιδράσεις του λαϊκού κινήματος η ΝΔ αναγκάζεται να πάρει μία επιλογή-σταθμό και πλέον μετά τις συλλήψεις της 28ης Σεπτεμβρίου μπαίνουμε σε μια νέα φάση.
Έτσι τίθενται μια σειρά από ερωτήματα. Ακόμα και εάν απομακρύνθηκε το ενδεχόμενο συνεργασίας με τους φασίστες, θα αναπτύξουν νέα σχέση μαζί τους οι συντηρητικές ελίτ και ποια μορφή θα λάβει αυτή; Θα αντέξει και θα συνεχίσει να υφίσταται η Χρυσή Αυγή με τη παρούσα δομή κι οργάνωση; Σημαντικό ρόλο για τις εξελίξεις θα διαδραματίσουν οι επιλογές της κυβέρνησης σχετικά με το βάθος της κάθαρσης. Θα επιχειρηθεί το σπάσιμο κάθε φιλοναζιστικού θύλακα εντός των κρατικών μηχανισμών με έμφαση στις δυνάμεις καταστολής; Θα αναζητηθούν οι χρηματοδότες της ναζιστικής οργάνωσης;
Από τη μια λοιπόν, η κυβέρνηση ενώ φαίνεται να έχει κάθε συμφέρον να χύσει άπλετο φως στις συνθήκες και τους ενόχους της δολοφονίας, δεν δείχνει να σκοπεύει να κάνει το ίδιο και για τους χρηματοδότες της Χρυσής Αυγής αλλά και τους μόνιμους δεσμούς της με κρατικούς θεσμούς όπως η αστυνομία σε ολόκληρη την Ελλάδα. Αυτό συμβαίνει διότι έτσι η ΝΔ θέλει ταυτόχρονα να διώξει από πάνω της τις κατηγορίες περί ατιμωρησίας αλλά την ίδια στιγμή, υπολογίζει να προσεταιριστεί εκ νέου μέρος του κατεστημένου και του βαθιού κράτους, που αυτό τον καιρό στήριζε τη Χρυσή Αυγή. Επιπλέον, εάν αποκαλυφθούν τα πάντα, τότε μπορεί να προκύψουν εκ νέου ευθύνες για την κυβέρνηση, ενώ με την επιλογή των μερικών επιλεκτικών διώξεων, η ΝΔ μπορεί να χρησιμοποιεί το φόβητρο των παραπέρα διώξεων προκειμένου να δομεί το ενδεχόμενο πεδίο δράσης της φασιστικής οργάνωσης51. Ο ίδιος ο τρόπος με τον οποίο έγιναν οι συλλήψεις και πολύ περισσότερο οι μεταγωγές των κατηγορούμενων συνηγορούν στο ότι η κυβέρνηση επιχειρεί να εκμεταλλευθεί πολιτικά τις διώξεις εναντίον της ηγεσίας της Χρυσής Αυγής. Καλλιέργησε υψηλές προσδοκίες με τις θεαματικές μεταγωγές, την ίδια στιγμή που το παιχνίδι που παιζόταν στο παρασκήνιο, είχε νομικά και πολιτικά πολλούς άγνωστους παράγοντες. Όλοι οι φορείς εξουσίας (Δικαιοσύνη, κυβέρνηση, μερίδες της άρχουσας τάξης) βρίσκονται σε μία διαπάλη. Ακόμα και η Χρυσή Αυγή που φαίνεται να βρίσκεται με την πλάτη στον τοίχο συμμετέχει σε ένα εν εξελίξει παιχνίδι συγκρούσεων και συμβιβασμών. Ασφαλώς δεν θα πρέπει να υποτιμηθούν και τα προσωπικά κίνητρα που επηρεάζουν τις αποφάσεις σε κάθε φάση της διαδικασίας. Οι επιμέρους αποφάσεις που πρέπει να λαμβάνονται αποκρυσταλλώνουν σε μία συγκεκριμένη χρονική στιγμή τον προσωρινά διαμορφωμένο συσχετισμό δυνάμεων. Υπό αυτό το πρίσμα, θα πρέπει να ιδωθούν οι συγκεκριμένες αποφάσεις για αποφυλάκιση των περισσότερων της Χρυσής Αυγής που έρχονται φαινομενικά σε αντίθεση με τις συγκεκριμένες αποφάσεις για προφυλάκιση του αρχηγού και του υπαρχηγού της οργάνωσης.
Από την άλλη, δεν είναι απίθανο ότι η Χρυσή Αυγή θα μετονομαστεί και θα συνεχίσει την δράση της με άλλο όνομα, νέο καταστατικό και πιθανότατα νέα πρόσωπα. Ο Μιχαλολιάκος άλλωστε φαίνεται να κατανόησε τη νέα φάση, καθώς για πρώτη φορά απέφυγε να αποκλείσει με κάθε τρόπο τη συνεργασία με τη ΝΔ θέτοντας παράλληλα κάποιους όρους απαγορευτικούς για το σήμερα52. Ο κόμβος όπου το κατεστημένο θα επιλέξει τη φασιστική δεξιά φαίνεται να απομακρύνθηκε, όμως όσο συνεχίζουν να υπάρχουν οι όροι που τροφοδοτούν το φαινόμενο και το φλερτ, δηλαδή η καπιταλιστική οικονομική κρίση με τα αιματηρά μέτρα λιτότητας, η κατάσταση εξαίρεσης και οι λοιπές αντιδημοκρατικές εκτροπές που απαιτούνται για την επιβολή αυτών των μέτρων αλλά και ο κίνδυνος εκλογικής νίκης της αριστεράς ή συνολικής επαναστατικής ανατροπής, τόσο το ενδεχόμενο θα παραμένει ζωντανό.
Όπως αναλύει ο Σπύρος Μαρκέτος:
«Το σημερινό μπλοκ εξουσίας έχει δύο βασικές επιλογές. Α) Αποδοχή του δημοκρατικού παιχνιδιού, που δεν θ’ αργήσει όμως να φέρει στην εξουσία δυνάμεις οι οποίες αντιστρατεύονται τη σημερινή πολιτική, είτε μέσα από εκλογές είτε με εξεγέρσεις από τα κάτω, τύπου Αργεντινής ή Ισλανδίας· και Β) Η παγίωση της σημερινής εκτροπής και η έξοδος από το δημοκρατικό πλαίσιο για την κατασκευή ενός αυταρχικού καθεστώτος. Λογικά μπορεί να μεθοδευτεί με τρεις τρόπους: Α) Ψευδοκοινοβουλευτισμός, Β) Στρα- τιωτική δικτατορία, και Γ) Φασισμός»53.
Με δεδομένη τη συνέχιση της κρίσης, τη στιγμή που θα τελειώσουν τα καύσιμα του ψευδοκοινοβουλευτισμού, η αστική τάξη θα βρεθεί στριμωγμένη στη γωνία έχοντας να επιλέξει ανάμεσα σε μια αριστερή και μια αντισοσιαλιστική λύση. Ένας από τους πιο δυνατούς παίκτες του δεύτερου στρατοπέδου, δηλαδή η φασιστική δεξιά, δεν είναι καθόλου δεδομένο ότι θα ανακάμψει και θα βρίσκεται εκεί στην ώρα του για να γύρει την πλάστιγγα υπέρ του ιστορικού μπλοκ των καταπιεστών.
Όπως είδαμε, το φασιστικό κίνημα βρισκόταν στο δεύτερο στάδιο, έχοντας εδραιωθεί στο πολιτικό σύστημα, ενώ υπήρχαν εν εξελίξει διεργασίες για να περάσει στο επόμενο στάδιο αγγίζοντας την εξουσία. Ο Πάξτον σχολιάζει σχετικά ότι «παρ’ όλο που κάθε στάδιο αποτελεί προϋπόθεση για το επόμενο, κανείς δεν περιμένει από ένα φασιστικό κίνημα να πληροί και τα πέντε ή έστω να κινείται προς μία μόνο κατεύθυνση. Τα περισσότερα είδη φασισμού διέκοψαν απότομα την πορεία τους, κάποια άλλα διολίσθησαν σε πρότερο στάδιό τους και ορισμένες φορές χαρακτηριστικά από διαφορετικά στάδια εξακολούθησαν να παρατηρούνται ταυτόχρονα. Ενώ κατά τον εικοστό αιώνα οι περισσότερες φασιστικές κοινωνίες παρήγαγαν φασιστικά κινήματα, ελάχιστες είχαν φασιστικά καθεστώτα»54.
Η δολοφονία του Παύλου Φύσσα ήταν μια απόδειξη ότι ο φασισμός μοιραία κάποια στιγμή φανερώνει το πραγματικό, απεχθές πρόσωπό του, προκαλώντας την ισχυρή αντίδραση της κοινωνίας. Στις εβδομάδες μετά τη δολοφονία του Φύσσα, το λαϊκό κίνημα έδειξε αρκετά δυνατό για να αποκρούσει τη φασιστική βία, να οδηγήσει σε οπισθοχώρηση τη φασιστική απειλή και σε αναδίπλωση την κυβέρνηση εκμηδενίζοντας σχεδόν το ενδεχόμενο συνεργασίας στο άμεσο μέλλον, όχι όμως και τόσο ισχυρό ώστε να άρει εξ ολοκλήρου τους όρους που ευνόησαν το φαινόμενο. Οι παράγοντες που συνέβαλαν στον εκφασισμό των κοινωνιών –πολλοί από τους οποίους αναλύθηκαν στο παρόν κείμενο– πρέπει να βρεθούν στο επίκεντρο στο αμέσως επόμενο διάστημα. Να τους υποσκάψει η κριτική θεωρία και να τους αντιμετωπίσει η πολιτική δράση.


Δευτέρα 2 Δεκεμβρίου 2013

Εικόνες αντιφασισμού… που δεν έπαιξαν στα κανάλια!

Βίντεο των 118 απολυμένων στο Πανεπιστήμιο Πάτρας

Συνεχίζουν την απεργία οι διοικητικοί του ΕΚΠΑ και του ΕΜΠ (ΣΥΝΕΧΗΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ)

Συνεχής ενημέρωση για την απεργία των διοικητικών





Νέα απεργία και στο ΕΚΠΑ
Σε νέα 48ωρη απεργία, την προσεχή Τετάρτη και Πέμπτη, αποφάσισαν να προχωρήσουν και οι διοικητικοί υπάλληλοι του ΕΚΠΑ
14:00  - Νέα απεργία αποφάσισαν οι διοικητικοί του ΕΜΠ
Πριν από λίγο ολοκληρώθηκε η συνεδρίαση των διοικητικών υπαλλήλων του ΕΜΠ. Οι υπάλληλοι ανανέωσαν τον αγωνιστικό τους σχεδιασμό αποφασίζοντας νέα 48ωρη απεργία. Σε εξέλιξη βρίσκεται και η συνέλευση των εργαζομένων του ΕΚΠΑ. 
Αυτή την ώρα διεξάγεται η γενική συνέλευση των διοικητικών υπαλλήλων του Εθνικού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών  για να αποφασίσουν αν θα συνεχιστεί ή όχι η απεργία τους.
Πριν 3 μέρες σε ανακοίνωσή της η απεργιακή επιτροπή των διοικητικών Υπαλλήλων του ΕΚΠΑ και τα μέλη του διοικητικού συμβουλίου του Συλλόγου Διοικητικών Ζ. Τριγάζης, Μ. Παπαστεφανάκης και Κ. Μπάσιος διαψευσαν κατηγορηματικά τις δηλώσεις του κ. Σακκάτου ότι το 40-50% των διοικητικών υπαλλήλων έχει προσέλθει στους χώρους εργασίας του. Πρόκειται περί μίας προφανέστατα ψευδούς είδησης που στόχο έχει να σπάσει το απεργιακό μέτωπο των εργαζομένων και να δημιουργήσει σύγχυση στους απεργούς, τους φοιτητές, και τους διδάσκοντες.διαβάστε όλη την ανακοίνωση εδώ..
Χθές δημοσίευμα του ΕΘΝΟΥΣ της Κυριακής έκανε λόγο  πως με υπουργική απόφαση ο Πελεγρίνης παραπέμπεται σήμερα σε πειθαρχικό συμβούλιο με την αιτιολογία της μη άσκησης των καθηκόντων του και έως την εκδίκαση της υπόθεσης τίθεται σε αργία. διαβάστε εδώ αναλυτικά..

Παρασκευή 29 Νοεμβρίου 2013

Πρώτη νίκη για το ΑΡΑΓΕ (1312) στο τουρνουά ποδοσφαίρου 5x5 του ΤΗΜΜΥ!

Εντυπωσιακή ήταν στην πρεμιέρα του τουρνουά ποδοσφαίρου του ΤΗΜΜΥ η ομάδα του ΑΡ.ΑΓ.Ε. που επικράτησε με 18-10 του αντιπάλου της! Μια εύκολη νίκη που συνοδεύτηκε απο πλούσιο θέαμα και  πολλά γκολ! Φυσικά ο δρόμος για τη νίκη δεν ήταν στρωμένος με ροδοπέταλα, καθώς μέχρι να λύσουν ''το γόρδιο δεσμό'' οι αγωνιστές της αντικαπιταλιστικής αριστεράς, σπατάλησαν πολλές ευκαιρίες και υποχρέωσαν τον τερματοφύλακα της αντίπαλης ομάδας σε εντυπωσιακές επεμβάσεις! Τελικά το σκορ άνοιξε και όλα πήραν το δρόμο τους, με  το ημίχρονο να βρίσκει το ΑΡΑΓΕ να προηγείται με 4-1.. Το τελικό σκορ τους αφήνει όλους ευχαριστημένους , όχι με την έννοια του νικητή και ηττημένου , αλλά με τους παίκτες να αλληλοσυγχαίρονται για τις επιδόσεις τους και να αστειεύονται μεταξύ τους τόσο κατα τη διάρκεια , όσο και μετά τη λήξη του αγώνα...

Στο κάτω κάτω, αυτός είναι ο πραγματικός αθλητισμός, που το μόνο που χωρίζει τους παίκτες είναι κάποια γκολ και  ίσως μια δύο κλοτσιές παραπάνω και  όχι τα εκατομμύρια των επιχειρηματιών.. Μακριά λοιπόν απο τα μεγαλοσύμφεροντα και τις εταιρείες, ο ερασιτεχνικός αθλητισμός θα παρουσιάζει πάντα το..''άλλο άκρο''..αυτό που θέλει τους αθλητές αλληλέγγυους, να συναγωνίζονται με σκοπό, όχι τα κέρδη, αλλά την ψυχαγώγηση τους..αυτό το άκρο που παρουσιάζει τον αθλητισμό που μας αρέσει και που θέλουμε..τον αθλητισμό, που κοντεύουμε να ξεχάσουμε εξαιτίας του καπιταλιστικού συστήματος που εμπορευματοποιεί και ιδιοποιεί τα πάντα..τον αθλητισμό ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ...!

Πέμπτη 28 Νοεμβρίου 2013

οι εξωτερικές αξιολογήσεις χτυπούν την πόρτα και στα τμήματα μας..

Με τις εξωτερικές αξιολογήσεις να έχουν αρχίσει να πραγματοποιούνται σε όλα τα πανεπιστήμια της χώρας, προφανώς δεν υπήρχε λόγος να ελπίζει κανείς ότι το ΑΠΘ θα τη γλίτωνε..Μάλιστα, στο τμήμα των μηχανόλογων η αξιολόγηση θα γίνει και τυπικά με παρουσία των ''πεφωτισμένων'' στα μέσα δεκέμβρη..Αναδημοσιεύουμε λοιπόν το κείμενο του σχήματος για τις αξιολογήσεις που γράφτηκε 2 χρόνια πριν ώστε να ''μπαίνουμε στο κλίμα'' και να γίνει κτήμα κάθε φοιτητή τι πραγματικά σημαίνει η εξωτερική αξιολόγηση για αυτόν και το πανεπιστήμιο..Εν αναμονή λοιπόν
του επικαιροποιημένου κειμένου του σχήματος και εν αναμονή της ''επέλασης των βαρβάρων'', ας δούμε τι είναι οι αξιολογήσεις...
\


ΠΕΡΙΜΕΝΟΝΤΑΣ ΤΗΝ...
ΕΠΕΛΑΣΗ ΤΩΝ ΒΑΡΒΑΡΩΝ

Υπάρχει το τελευταίο διάστημα ένα κλίμα ευφορίας στη σχολή. Δείγμα αυτής της κατάστασης αποτελούν βεβαίως οι φρεσκοβαμμένοι τοίχοι, η εικόνα των οποίων ομολογουμένως ήταν προβληματική. Μα πώς και αποφάσισε τη συγκεκριμένη χρονική στιγμή το τμήμα να πάρει αυτή την πρωτοβουλία; Και γιατί αυτή τη φορά ο κ. πρόεδρος του τμήματος παραγκώνησε τους αγαπημένους του εθελοντές φοιτητές/volunt-ee-rs, που πριν λίγο καιρό με δικά τους έξοδα είχαν αναλάβει παρόμοιο έργο; Θα λεγε κανείς ότι το τμήμα περιμένει μουσαφίρηδες και μάλιστα το κύρος και η σημαντικότητα αυτών των προσώπων δεν σηκώνει καθυστερήσεις και άρα το τμήμα θα πρέπει να αναλάβει άμεσα δράση.
Είναι λίγο πολύ γνωστό ότι σε λίγες μέρες (19-21 Μάρτη) θα έρθουν(;) στη σχολή τα μέλη της επιτροπής εξωτερικής αξιολόγησης. Άραγε θα πρέπει και εμείς να ταυτιστούμε με το κλίμα ευφορίας («δημιουργικού» πανικού/άγχους) που καλλιεργείται; Η απάντηση για μας είναι σίγουρα όχι, αλλά επειδή η συζήτηση για το συγκεκριμένο θέμα (αξιολόγηση των ΑΕΙ-ΤΕΙ) έχει πολύ καιρό να γίνει και μπορεί κανείς να τσιμπάει στο τυράκι κυβερνήσεων, Ε.Ε. και τμήματος θα θέλαμε να ξεκαθαρίσουμε κάποια πράγματα.
Το πρώτο πράγμα που μπορεί να παρατηρηθεί είναι ότι σε όλη την Ε.Ε. ο όρος που χρησιμοποιείται είναι αυτός της «Διασφάλισης Ποιότητας», αντ’ αυτού στην Ελλάδα και χωρίς αυτό να σημαίνει και κάποια διαφοροποίηση στην ουσία, χρησιμοποιείται ο ύπουλος και πολιτικά φορτισμένος όρος της «Αξιολόγησης». Ένας λόγος για τον οποίο χρησιμοποιείται ο δεύτερος όρος είναι γιατί ο πρώτος εγείρει εύλογα ερωτήματα. Όπως αν μπορεί να δοθεί λύση σε κοινωνικά προβλήματα, από σοφότατους τεχνοκράτες με τις δήθεν επιστημονικά και τεχνικά άρτιες μελέτες και προτάσεις τους (βλ. τον άνθρωπο των τραπεζών κ. πρωθυπουργο Λ. Παπαδήμο). Με αυτό τον τρόπο γίνεται προσπάθεια να συγκαλυφθεί ο κοινωνικός και ταξικός χαρακτήρας της πολιτικής τους. Γιατί τελικά ο Παπαδήμος και κάθε τέτοιος θα «βάζει πάντα φώτια στα φρένα και θα του μένει μόνο το γκάζι» στον οδοστρωτήρα που του ‘λαχε να είναι τιμονιέρης (μάλλον βέβαια δε τον χάλασε και για αυτό ακούγεται ότι ετοιμάζει και κόμμα), στον οδοστρωτήρα των εργατικών και νεολαιίστικων δικαιωμάτων.

Πώς συμβαίνει αυτό με την αξιολόγηση και τις αλλαγές στην εκπαίδευση; Οι χώρες της Ε.Ε. και όλες οι κυβερνήσεις που συνυπέγραψαν τη συνθήκη της Bologna για τη δημιουργία του Κοινού Ευρωπαϊκού Χώρου Ανώτατης Εκπαίδευσης (Κ.ΕΧ.Α.Ε.) επιδιώκουν την ανάδειξη της Ε.Ε., όπως το είχαν διατυπώσει τότε στην πιο ανταγωνιστική «Κοινωνία και Οικονομία της Γνώσης». Για την επίτευξη αυτού του στόχου κόμβικό ρόλο παίζει η προώθηση μιας σειράς μέτρων στο εκπαιδευτικό σύστημα. Μέτρων τα οποία προωθούνται σε όλες τις χώρες του Κ.Ε.Χ.Α.Ε. και οδηγούν στη διάλυση της δηόσιας και δωρεάν εκπαίδευσης. Κανείς άλλωστε δε μπορεί να λησμονήσει τις φοβερές δηλώσεις, που συνόδευαν το νόμο-έκτρωμα για τα πανεπιστήμια, της πρώην υπουργού παιδείας (frau Anna) ότι η «παιδεία θα πρέπει να αποτελέσει μοχλό ανάπτυξης για την ελληνική οικονομία». Κανείς επίσης δε πρέπει να λησμονήσει ότι πλέον οι αλλαγές στην παιδεία τίθενται ως όρος για την επιτυχή εφαρμογή του Μνημονίου ΙΙ στην Ελλάδα. Το αν αυτή η πολιτική έχει να προσφέρει οτιδήποτε πέρα από φτώχεια και εξαθλίωση μπορει κανείς να το συμπεράνει από τα τελευταία δύο χρόνια μνημονίου, ανεργίας και αλλεπάλληλων μέτρων.

Κι αν κάποιος δεν πείθεται από τα παραπάνω ότι η «αξιολόγηση» είναι ένα εργαλείο στα χέρια των κυβερνήσεων και της Ε.Ε. για να διαλύσουν τη δημόσια και δωρεάν εκπαίδευση, σε μία πρώτη φάση θα καταπιαστούμε με κάποια συχνά ερωτήματα που εμφανίζονται στη συζήτηση των φοιτητών και όχι μόνο.

Με την αξιολόγηση δε μπορεί να βελτιωθεί η κατάσταση της υλικοτεχνικής υποδομής;
Αν εξαιρέσουμε τα εορταστικά βαψίματα των τοίχων, η απάντηση είναι όχι! Δύο από τις βασικές αρχές της πολιτικής για την εκπαίδευση, είναι η απόσυρση του κράτους από τη χρηματοδότηση της τριτοβάθμιας, που σήμερα οδηγεί σε οικονομικό στραγγαλισμό τα ιδρύματα και η αξιολόγηση των ΑΕΙ-ΤΕΙ. Αυτές οι δύο πλευρές δεν αντιφάσκουν μεταξύ τους. Δεν είναι τυχαίο ότι ο νόμος δε προβλέπει αξιολόγηση της επάρκειας υλικοτεχνικής υποδομής, αλλά αξιολόγηση της αποτελεσματικής χρήσης της υπάρχουσας. Η αναποτελεσματική χρήση όμως πολλές φορές έχει ως αιτία μια ήδη ανεπαρκή υλικοτεχνική υποδομή, π.χ. οι ελλείψεις σε εργαστηριακό εξοπλισμό έχουν ως αποτέλεσμα το συνωστισμό φοιτητών σε περιορισμένους χώρους όπου καθένας από αυτούς θα πρέπει να περιεργαστεί το ένα και μοναδικό όργανο που διατίθεται. Τίθεται λοιπόν αυτό το ύπουλο κριτήριο από τη μεριά τους, καθώς μια τέτοια αξιολόγηση θα ισοδυναμούσε με αξιολόγηση της ίδιας της κρατικής πολιτικής για την ανώνατη παιδεία και τα αποτελέσματα είναι γνωστά.

Μήπως θα μπορούσε να βάλει η αξιολόγηση φρένο στην απαξίωση των πτυχίων μας; 
Πρώτα απ’ όλα αξίζει να σημειωθεί ότι στο τίτλο του νόμου που εισάγει στην ελληνική νομοθεσία τη λογική της αξιολόγησης (ν. 3374/2005), πέρα από την αξιολόγηση εμφανίζονται δύο ακόμα στοιχεία. Το σύστημα συσσώρευσης πιστωτικών μονάδων (ECTS) και το Παράρτημα Διπλώματος. Είναι λοιπόν ξεκάθαρο από τον ίδιο τον τίτλο του νόμου ότι κριτήριο της αξιολόγησης είναι η προσαρμογή των προγραμμάτων σπουδών στη Bologna (bachelor, master, κινητικότητα, ECTS) και στον Κ.Ε.Χ.Α.Ε. Με το νόμο για την αξιολόγηση συγκροτείται η Αρχή Διασφάλισης Ποιότητας (Α.ΔΙ.Π) που στη πράξη το μόνο που έκανε ήταν να εκφέρει γνώμη για ένα πρόγραμμα σπουδών, χωρίς αυτό να έχει επιπτώσεις για το τμήμα που το υιοθετεί. Αυτό συνέβη επειδή στην πράξη και μέχρι ενός σημείου δεν συνδέθηκε η αξιολόγηση με τη χρηματοδότηση των ιδρυμάτων λόγω της πίεσης του κινήματος. Παρόλα αυτά για τις κυβερνήσεις τα πράγματα έγιναν πιο εύκολα, ιδιαίτερα με το ξέσπασμα της οικονομικής κρίσης και το καθεστώς που έχει επιβληθεί από κεφάλαιο-ΕΕ-ΔΝΤ, αφού χρησιμοποιήθηκε η κατάσταση της οικονομίας ως επιχείρημα για να πετσοκοπούν τα κονδύλια για την παιδεία. Πλέον με το νόμο-Διαμαντοπούλου η Α.ΔΙ.Π. πέρα από το να αξιολογεί, έχει και τον αποφασιστικό λόγο, μαζί με τα Συμβούλια Διοίκησης των ιδρυμάτων, για την έγκριση ενός προγράμματος σπουδών. Η οικονομική ασφυξία των τμημάτων τα αναγκάζει να υποταχθούν στις προσταγές της Α.ΔΙ.Π. προκειμένου να εξασφαλίσουν κάποιους ελάχιστους επιπλέον κρατικούς πόρους, ενώ όσοι κρίνονται με βάση τα κριτήρια της Α.ΔΙ.Π «ανάξιοι» θα υποστούν κυρώσεις (π.χ. μείωση χρηματοδότησης). Με αυτό το τρόπο μεταφέρεται η ευθύνη για τη συγκρότηση των προγράμματων σπουδών από τις γενικές συνελεύσεις των τμημάτων σε εξωτερικά όργανα, με σκοπό την γρηγορότερή και αποτελεσματικότερη προσαρμογή στα πρότυπα της Bologna. Ειδικά με τη ψήφιση και την προσπάθεια εφαρμογής του νόμου – Διαμαντοπούλου αυτό πλέον γίνεται καταφανές. Στο συγκεκριμένο νόμο πέρα απ’ το ότι διατυπώνεται ρητά ότι στην Ελλάδα οι σπουδές θα πρέπει να διαρθρώνονται σε τρεις κύκλους σπουδών (προπτυχιακό, μεταπτυχιακό και διδακτορικό κύκλο) για κάθε έναν από αυτούς ορίζεται και συγκεκριμένος αριθμός ECTS. Μάλιστα η λογική της κινητικότητας θα μπορούσε να πει κανείς αφήνει βαθύ αποτύπωμα σε αυτόν τον υπεραντιδραστικό νόμο. Με αυτόν δίνεται η δυνατότητα συγκρότησης ταχύρρυθμων προγραμμάτων σπουδών διάρκειας ενός έτους στα δημόσια πανεπιστήμια. Δε χρειάζεται κανείς να είναι μάντης ή οτιδήποτε άλλο για να καταλάβει ότι τέτοιου είδους προγράμματα θα αξίζουν πολύ περισσότερο για την Α.ΔΙ.Π. και το υπουργείο, παρά τα ενιαία 4ετή ή και 5ετή προγράμματα σπουδών.
Έχει πλάκα που η προσαρμογή στη Bologna, όπως και το σύνθημα της αστικής τάξης «να γίνουμε επιτέλους Ε.Ε.υρώπη», ολοένα και χάνει από τη λάμψη της. Πώς άλλιως θα μπορούσε να γίνει, όταν οι κυβερνώντες επιμένουν σε μια πολιτική που σε χώρες που αντιμετωπίζουν πολύ λιγότερη ανεργία από την Ελλάδα, ηBologna αμφισβητείται από πτυχιούχους είτε επιπέδου bachelor, είτε επιπέδου master. Θα λεγε κανείς ότι η προσαρμογή στη Bologna έχει γίνει έμμονη ιδέα για τις κατά καιρούς κυβερνήσεις, ύστερα από τις τόσες σφαλιάρες που έχουν υποστεί από το φοιτητικό κίνημα στο συγκεκριμένο θέμα.
Η εφαρμογή της Bologna και η διαμόρφωση πτυχιούχων επιπέδου bachelor έχει σαν αποτέλεσμα είτε την εποπτεία από αυτούς μέρους του γνωστικού αντικειμένου, είτε την απόκτηση γενικών γνώσεων πάνω στο αντικείμενο εργασίας. Οι απόφοιτοι επιπέδου master τις περισσότερες φορές εξειδικεύονται σε ένα μέρος του αντικειμένου που αφορά πρόσκαιρες ανάγκες της αγοράς με αποτέλεσμα η επανακατάρτιση και η επικαιροποίηση γνώσεων να αποτελεί μονόδρομο προκειμένουν να ξαναενταχθούν στην παραγωγή. Μάλιστα ο κατακερματισμός των αποφοίτων του ίδιου γνωστικού αντικειμένου σε διαφορετικά επίπεδα, έχει σαν αποτέλεσμα την όξυνση του ανταγωνισμού μεταξύ των εργαζομένων και οδηγεί με βεβαιότητα στην ισοπέδωση των εργατικών μισθών και δικαιωμάτων. Τέλος κριτήριο για τη κατάρτιση του προγράμματος σπουδών αποτελεί ένα ποσοτικό μέγεθος που άλλοτε απαντάται ως φόρτος εργασίας και άλλοτε ως ECTS. Εδώ έχουμε να κάνουμε με την εμμονή των τεχνοκρατών που θέλουν να ποσοτικοποιήσουν και να μετρήσουν στοιχεία που συνιστούν με εξόφθαλμο τρόπο ποιότητες και συνεπώς δεν επιδέχονται τέτοιας αντιμετώπισης. Αυτό όμως δημιουργεί τη δυνατότητα κατάρτισης προγραμμάτων σπουδών χωρίς καμία εσωτερική λογική και συνάφεια μεταξύ των μαθημάτων, πράγμα το οποίο διευκολύνει την εισχώρηση των κριτηρίων της αγοράς προκειμένου αυτά να παίξουν το ρόλο της συγκολλητικής ούσιας μεταξύ των μαθημάτων και άρα να δώσουν το στίγμα στα προγράμματα σπουδών. Το ουσιαστικό όμως είναι ότι με αυτή την πολιτική επιδιώκουν να προσαρμόσουν την εκπαίδευση στο τοπίο που διαμορφώνεται στην αγορά εργασίας (πράγμα που οι «ευρωπαίοι εταίροι» μας έχουν προλάβει ήδη να κάνουν χωρίς αποτέλεσμα). Αυτό που τελικά βρίσκεται στις επιδιώξεις τους, είναι η θεσμοθέτηση ενός μοντέλου εκπαίδευσης που θα βγάζει εργαζόμενους των 400 € (βλ. και το Μνημόνιο ΙΙ, αλλά και το πακέτο μέτρων που θα ‘ρθει τον Ιούνιο που πιθανότατα θα φέρει την επέκταση του Συμφώνου Πρώτης Απασχόλησης μέχρι τα 30), που θα αναγκάζονται να αλλάζουν συνεχώς δουλειές και παράλληλα να επανακαταρτίζονται με δικά τους έξοδα. Επομένως για εμάς διόλου δε μπορεί να εγγυηθεί ούτε καλύτερες σπουδές ούτε ένα καλύτερο αύριο η αξιολόγηση των προγραμμάτων σπουδών κι η Bologna.

Μα με την αξιολόγηση δε μπορούν οι φοιτητές να εκφράσουν τη γνώμη τους για το τμήμα και τους καθηγητές τους;
Ο νόμος προβλέπει την αξιολόγηση από τους φοιτητές μέσω της συμπλήρωσης ερωτηματολογίων. Σε πρώτο επίπεδο, τα ερωτήματα είναι προκαθορισμένα, όπως και οι απαντήσεις που έχει την επιλογή να δώσει ο φοιτητής. Με αυτό τον τρόπο μπορούν να αποκλειστούν κριτήρια τα οποία οι φοιτητές θεωρούν σημαντικά για τις σπουδές τους. Σε δεύτερο επίπεδο, η συμπλήρωση ερωτηματολογίων δεν ευνοεί απαντήσεις που εστιάζουν στο περιεχόμενο των σπουδών αλλά περισσότερο στη μορφή, αυτό που συχνά λέγεται τρόπος διδασκαλίας (τις φορμαλιστικές της όψεις δηλαδή). Επιπλέον, όπως ομολογούν καθηγητές της σχολής, τα αποτελέσματα αυτών των ερωτηματολογίων δε στέλνονται πίσω. Τα λόγια περριτεύουν...

Και στο εξωτερικό τι συνέβη με την “αξιολόγηση”; Στη Βρετανία, ο βαθμός από την “αξιολόγηση” ενός πανεπιστημίου καθορίζει το 50% του προϋπολογισμού ενός τμήματος. Ένας βαθμός κάτω από εκείνον της προηγούμενης πενταετίας μπορεί να σημάνει και την συρρίκνωση του Τμήματος κατά 20% με 30%. Το υπόλοιπο της χρηματοδότησης κάθε τμήματος σχετίζεται με τους εισακτέους, αφού για κάθε έναν το τμήμα εισπράττει ένα προκαθορισμένο ποσό. Επομένως αυτό το ποσό καθορίζεται από τη «ζήτηση» του κάθε τμήματος. Στην Αυστραλία, η αξιολόγηση καθορίζει το 10-15% της χρηματοδότησης, που εξαρτάται εκτός των άλλων και από το μέσο όρο βαθμολογίας των νεοεισαχθέντων φοιτητών στις αντίστοιχες «πανελλήνιες» και από το αντίστροφο του μέσου όρου φοίτησης. Τέλος όσον αφορά στο ερευνητικό έργο κριτήριο της αξιολόγησης αποτελεί ο αριθμός δημοσιεύσεων σε «έγκριτα» επιστημονικά περιοδικά. Η διαπλοκή των εκδοτικών οίκων αλλά και των εταιριών που φτιάχνουν τις διάφορες λίστες κατάταξης επιστημονικών περιοδικών εδώ δίνει τον τόνο (οι μεν πρώτοι θέλουν τα περιοδικά τους να φιγουράρουν στις πρώτες θέσεις αυτών των κατατάξεων, οι δε δεύτερες θέλουν να θεωρούνται από τους εκδοτικούς οίκους αξιόπιστες). Για αυτό το λόγο υπάρχει αυθαίρετη επιλογή των κριτηρίων βαθμολόγησης των άρθρων, που καθοδηγεί καθοριστικά τις επιλογές ως προς το ερευνητικό  πεδίο αλλά και ως προς την μέθοδο ανάλυσής , ώστε να μεγιστοποιούνται οι πιθανότητες δημοσίευσης σε περιοδικά που πριμοδοτούνται από την αρμόδια επιτροπή. Ακόμη, δεν ήταν λίγες οι φορές που δύο τμήματα με αντίστοιχες «επιδόσεις» έπαιρναν διαφορετικό βαθμό δίχως οι επιτροπές «αξιολόγησης» να εξηγούν τους λόγους..

Γενικά, παρατηρήθηκαν τα εξής φαινόμενα:
  • Εφόσον η αξιολόγηση κρίνει την επιβιωσιμότητα ενός ιδρύματος, δημιουργείται μια κάστα ακαδημαϊκών ή και εξωπανεπιστημιακών managers που αναλαμβάνουν την οργάνωση της προσπάθειας για καλύτερους δείκτες. Μάλιστα υπήρξαν περιπτώσεις όπου ο ρόλος τους ήταν πιο σημαντικός κι από αυτόν του προέδρου του τμήματος.
  • Η σύνδεση της αξιολόγησης με την χρηματοδότηση, οδήγησε σε ακραία εντατικοποίηση την ακαδημαϊκή καθημερινότητα. Όλοι ξοδεύουν τεράστια ενέργεια στη διαδικασία «αξιολόγησης». Αντί να γράφουν βιβλία, γράφουν πολλά σύντομα άρθρα. Αντί να γράφουν άρθρα γράφουν και ξαναγράφουν τα βιογραφικά τους και προπάντων, συμπληρώνουν ερωτηματολόγια. Προκύπτει άμεσα λοιπόν ότι ούτε χρόνος θα βρίσκεται από τους καθηγητές έτσι ώστε να οργανωθεί καλύτερα το διδακτικό έργο, με άμεσο αποτέλεσμα τη νύφη τελικά να την πληρώνουν ποιοι άλλοι; μα οι φοιτητές τους.
  • Συντόμευση του χρόνου αποφοίτησης. Στην Αυστραλία, τα «πρόστιμα» της φόρμουλας «αξιολόγησης» για τους αιώνιους φοιτητές ήταν μεγάλα και τα Τμήματα έδωσαν μεγάλη έμφαση στην συντόμευση του μέσου χρόνου σπουδών τόσο των προπτυχιακών όσο και των μεταπτυχιακών. Αν αναλογιστούμε ότι ο μέσος όρος αποφοίτησης για τη σχολή είναι περίπου 7,5 έτη και ήδη από το νόμο πλαίσιο μπαίνει σαν όριο φοίτησης το ν+2 (δηλαδή τα 7 έτη) τα τμήματα στην Ελλάδα έχουν τρεις επιλογές: 1) την ακραία εντατικοποίηση των σπουδών προκειμένου να συντομευθεί ο χρόνος φοίτησης, 2) διαγραφές φοιτητών ή και εθελοντική εγκατάλειψη της σχολής με την παροχή πιστοποιητικού παρακολούθησης μαθημάτων, 3) επιβολή διδάκτρων στους φοιτητές που «επιβαρύνουν» τα τμήματα με την «πέραν του ανεκτού παραμονή» τους στο τμήμα.
 
Ένα ακόμη ζήτημα άξιο αναφοράς είναι η, πολύ συχνά χρησιμοποιούμενη ως κριτήριο αξιολόγησης, αναλογία φοιτητών ανά μέλη ΔΕΠ. Επί τούτου, δεν οδηγούν πουθενά τα πορίσματα αξιολόγησης, ενώ αντιφάσκουν τα οράματα με τις μεθοδεύσεις του τμήματος αλλά και με τις μεθοδεύσεις του υπουργείου. Έχουμε λοιπόν κάποιες ενστάσεις. Αν το τμήμα φιλοδοξεί να ανταποκριθεί σε αυτό το κριτήριο, τότε γιατί δεν επιτρέπει πτυχιακή εξεταστική για όλους τους επί πτυχίω φοιτητές χωρίς περιορισμούς (όπως συμβαίνει σε πολλά άλλα τμήματα), προκειμένου να αποσυμφορηθεί η κατάσταση και να μειωθεί ο μέσος χρόνος αποφοίτησης άρα και ο αριθμός των φοιτητών; Και αν το υπουργείο νοιάζεται για την ανώτατη εκπαίδευση, τότε γιατί αγνοεί συστηματικά τις προτάσεις του τμήματος, που ζητάει τη μείωση του αριθμού των εισακτέων φοιτητών; Φυσικά αυτά τα ερωτήματα τίθενται ως τροφή για σκέψη, για την εξαγωγή συμπερασμάτων και χωρίς να ταυτιζόμαστε σε καμία περίπτωση με τους σχεδιασμούς τους.

Ας μην έχουμε καμία αυταπάτη λοιπόν για την επερχόμενη αξιολόγηση του τμήματος και τη δυνατότητα να βελτιωθούν τα πράγματα μέσω αυτής της οδού στο τμήμα. Η αξιολόγηση δεν είναι παρά ένα εργαλείο στα χέρια του αντιπάλου προκειμένου να προωθηθεί η πολιτική κυβερνήσεων-ΕΕ για την εκπαίδευση. Μιας πολιτικής που όπου εφαρμόστηκε έφερε δίδακτρα, παροξυσμό της εντατικοποίησης, πτυχία-πιστοποιητικά κατάρτισης,περικοπές στη φοιτητική μέριμνα, απολύσεις προσωπικού κ.α. Έφερε όμως και τις πολύ σημαντικές κινητοποιήσεις, από πολύ δύσκολη βέβαια θέση των φοιτητών στην Αγγλία, τη Χιλή και τώρα και στην Ισπανία. Ο μόνος τρόπος για να βελτιώσουμε την κατάσταση στην καθημερινότητά μας, στις σπουδές μας και να διεκδικήσουμε ένα μέλλον που να αντιστοιχεί στις ανάγκες μας είναι ο μαζικός μαχητικός συλλογικός αγώνας. Το μόνο πεδίο στο οποίο μπορεί να υπάρξει πραγματική κριτική στην υπάρχουσα κατάσταση, κριτική όμως που δε μένει στα λόγια, αλλά προσπαθεί να περπατήσει στην πραγματική ζωή και να γίνει τελικά η ίδια πραγματικότητα είναι το πεδίο των γενικών συνελεύσεων των φοιτητικών συλλόγων. Είναι η περεταίρω πολιτικοποίηση και δράση των φοιτητών, που τόσο χαλούσαν τον πρώην πρύτανη, νυν υπουργό παιδείας, κ. Μπαμπινιώτη και τους προκατόχους του. Είναι ο δρόμος της ανατροπής του νόμου – Διαμαντοπούλου, της ρήξης και της αποδέσμευσης από Ε.Ε., Bologna και Κ.Ε.Χ.Α.Ε.

[...]
-Γιατί ο αυτοκράτωρ μας τόσο πρωί σηκώθη,
και κάθεται στης πόλεως την πιο μεγάλη πύλη
στον θρόνο επάνω, επίσημος, φορώντας την κορώνα;
-Γιατί οι βάρβαροι θα φθάσουν σήμερα.
Κι ο αυτοκράτωρ περιμένει να δεχθεί
τον αρχηγό τους.
[...]
Κων/νος Καβάφης – Περιμένοντας τους βαρβάρους


Να γίνουμε όλοι μας...οι ''άλλοι φοιτητές''

                        Για τους άλλους φοιτητές

Είναι κοινός τόπος – τις ημέρες της κρίσης αλλά ήδη από αρκετά παλαιότερα- πως σε κάθε περίπτωση διεκδίκησης ενός κλάδου, τα κυρίαρχα μέσα ενημέρωσης θα υπερτονίσουν ή θα εφεύρουν επιπτώσεις, θα ανακαλύψουν θύματα και θα εστιάσουν σε επιπτώσεις σε προσωπικό επίπεδο ώστε να γενικεύσουν τηλεοπτικά, ορίζοντας το  επιμέρους ως γενικό κανόνα. 

Έτσι, το βασικό αποτέλεσμα των πορειών στο κέντρο είναι τα κλειστά μαγαζιά και το πρόσωπο ο καταστηματάρχης που βλέπει την επιχείρησή του να πέφτει έξω, στις Σκουριές βασικό αποτέλεσμα των κινητοποιήσεων είναι η απουσία και η καθυστέρηση των επενδύσεων και βασικό πρόσωπο ο εργάτης που δεν μπορεί να δουλέψει στα μεταλλεία και μάταια περιμένει την ευλογία της εξόρυξης, στις απεργίες του μετρό ο ταλαίπωρος Αθηναίος πολίτης που δεν μπορεί να μετακινηθεί, στις απεργίες των ναυτεργατών ο επιχειρηματίας του τουριστικού κλάδου κτλ. Αφού πρώτα η αντίθετη (και σε συντριπτική πλειοψηφία κυρίαρχη) άποψη λοιδορείται, στην συνέχεια αποσιωπάται σε προσωπικό επίπεδο. Όταν θα ανασυρθεί από την παύση βασικό της μέλημα θα είναι να απολογηθεί για κάθε προσωπικό δράμα που κατασκευάστηκε ή υπερτονίστηκε. Πίσω από τα λακόστ δάκρυα της Τρέμη και των Πρετεντέρηδων, υπάρχει πάντα μια σαφής και προσεκτικά διαρθρωμένη τακτική: περιγράφουμε την κάθε διαμαρτυρία ως εγωιστικό συντεχνιασμό,  στρέφουμε την μία ομάδα ενάντια στην άλλη και τελικά προσπαθούμε να στρέψουμε ολόκληρη την κοινωνία ενάντια σε κάθε έναν που διεκδικεί τα δικαιώματα του. Μιλώντας πάντα σαν ταπεινοί εκπρόσωποί σας, μιλώντας σαν να είμαστε ένας από εσάς.
Τις τελευταίες μέρες, ένας οικείος απεγνωσμένος κατακλύζει πρωτοσέλιδα και οθόνες. Είναι ο φοιτητής που βρίσκει την σχολή του κλειστή ενώ αυτός θέλει να σπουδάσει, τα παιδιά που πληρώνουν τις αυθαιρεσίες των μεγάλων, το ‘’δράμα μιας γενιάς’’ όπως έγραψε πρόσφατα το Έθνος. Και ενώ φυσικά κάθε κινητοποίηση είναι λογικό να δημιουργεί και επιμέρους προβλήματα, με το να αποσιωπούνται οι επιπτώσεις που θα έχουν οι εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις τόσο στα παιδιά αυτά που παρουσιάζονται ως θύματα όσο και στο πανεπιστήμιο γενικότερα, η στάση των απεργών (όπως και των φοιτητών που κάναν καταλήψεις σε παλαιότερες περιπτώσεις) παρουσιάζεται σαν ένα εγωιστικό καπρίτσιο, σαν ένα παράλογο αίτημα που για προσωπικά μικρο οφέλη  βάζει σε κίνδυνο ολόκληρο το μέλλον της κοινωνίας. Ο φοιτητής που ενσαρκώνει τον Φοιτητή, γίνεται βασικό εργαλείο συναισθηματικού τραμπουκισμού, σε μια διαδικασία όπου η κακοπαιγμένη μελούρα κοινωνικά ανάλγητων ανθρώπων (δημοσιογράφων και πολιτικών) θα είναι το κυρίαρχο επιχείρημα απέναντι σε ανθρώπους που απολύονται, ξεριζώνονται, διαλύονται. Ο άτυπος και πολλαπλός διάλογος των μέσων κοινωνικής δικτύωσης μας αποκάλυψε, πως οι περισσότεροι από τους φοιτητές που διαμαρτύρονται για τις κλειστές σχολές σε οθόνες και πρωτοσέλιδα είναι μέλη της ΔΑΠ. Όμοια στελεχωμένη υπήρξε και η παρωδία πορείας την Παρασκευή στα Προπύλαια από φοιτητές κατά της απεργίας. Γιατί όμως δεν μιλάει κανείς και για τους ‘’άλλους’’ φοιτητές.    
 
Οι άλλοι φοιτητές
 
Για εκείνους που είδαν το πανεπιστήμιο σαν ένα ευρύχωρο καταφύγιο μακριά από το κάτεργο του σχολείου και τη θηλειά των πανελληνίων, για εκείνους που εκεί έμαθαν να κοινωνικοποιούνται, να διαφωνούν και να διεκδικούν, για εκείνους που έμαθαν να ανταλλάσσουν βιβλία, απόψεις και μπινελίκια. Για εκείνους που πίστεψαν πως γνώση δεν είναι μια στεγνή πληροφορία ή ένας αλγόριθμος αλλά ένας τρόπος να υπάρχεις στον κόσμο, για εκείνους που δεν κουβάλησαν την τσάντα του καθηγητή και δεν παζάρεψαν για Δαπίτικες σημειώσεις της δεκάρας, για εκείνους που έστησαν συζητήσεις, συναυλίες και αυτοσχέδια περιοδικά, για εκείνους που ένας στίχος σε μια υποσημείωση ήταν σημαντικότερο μάθημα από όλα τα εξάμηνα λατινικών. Για εκείνους που ο ελεύθερος χρόνος δεν ήταν ποτέ χαμένος χρόνος και για εκείνους που επέμεναν να μαθαίνουν με τον διάλογο και όχι με την αποστήθιση. Για εκείνους που αντέγραψαν, έχασαν εξεταστικές αλλά τελικά έμαθαν με τον δικό τους τρόπο. Για εκείνους που δεν είχαν δεύτερες σκέψεις για να κατέβουν στην πορεία και για εκείνους που η πολιτική συζήτηση έληγε πάντα το ξημέρωμα. Για  εκείνους που αποφάσισαν πως το να ανταγωνίζονται τον διπλανό τους δεν είναι η ζωή που τους ταιριάζει. Για εκείνους που η αλληλεγγύη ήταν το σημαντικότερο μάθημα. Ας μιλήσουμε για εκείνους τους φοιτητές και αυτά τα πανεπιστήμια.

πηγή:
http://www.alfavita.gr/